Ελληνοαυστραλοί φοιτητές έφεραν στο προσκήνιο ζητήματα ιστορίας, μνήμης και ταυτότητας, ανοίγοντας μια ουσιαστική συζήτηση για το τι σημαίνουν οι εμπειρίες των προηγούμενων γενεών για τους νέους σήμερα.
Την Τετάρτη 23 Σεπτεμβρίου, η Ελληνική Φοιτητική Ένωση του Πανεπιστημίου της Μελβούρνης (MUnGA) διοργάνωσε διάλεξη του ιστορικού και συγγραφέα Δρ Θεμιστοκλή Κρητικάκου, η οποία διήρκεσε 90 λεπτά και ολοκληρώθηκε με ζωντανή συζήτηση με το κοινό.
Θέμα της διάλεξης ήταν οι Έλληνες της Μικράς Ασίας, του Πόντου και της Ανατολικής Θράκης και ο τρόπος με τον οποίο η ιστορία τους εξακολουθεί να επηρεάζει τη μνήμη και τη διαμόρφωση της ταυτότητας στην Αυστραλία.
Η παρουσίαση βασίστηκε στην έρευνα για το πρόσφατα εκδοθέν βιβλίο του Δρ Κρητικάκου, Armenian, Greek, and Assyrian Genocide Recognition in Twenty-First Century Australia: Memory, Identity, and Cooperation, που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Palgrave Macmillan το 2026.
Περισσότερα από 70 άτομα παρακολούθησαν τη διάλεξη στο αμφιθέατρο Fritz Loewe, με έντονη παρουσία φοιτητών και νεότερων Ελληνοαυστραλών, αλλά και ακαδημαϊκών, παλαιότερων φοιτητών και μελών της ευρύτερης παροικίας.
Τι κληρονομεί η επόμενη γενιά
Για ορισμένους φοιτητές, η ιστορία που παρουσιάστηκε εκείνο το βράδυ συνδεόταν άμεσα με τις δικές τους οικογένειες.
Η πρόεδρος της NUGAS, Μάρθα Σταματόπουλος, ανέφερε ότι η διάλεξη είχε ιδιαίτερη σημασία για την ίδια, καθώς οι προπάπποι της είχαν αναγκαστεί να μετακινηθούν από τον Πόντο στη Μακεδονία στο πλαίσιο της ανταλλαγής των πληθυσμών.
«Ήταν πολύ ενδιαφέρον να ακούσω πιο αναλυτικά τον Δρ Κρητικάκο να μιλά για την ιστορία που επανακαθόρισε την πατρίδα τόσων πολλών Ελλήνων», ανέφερε. «Οι προπάπποι μου πέρασαν από την ανταλλαγή των πληθυσμών, όταν αναγκάστηκαν να μετακινηθούν από τον Πόντο στη Μακεδονία. Πρόκειται για ένα πολύ πρόσφατο κομμάτι της οικογενειακής μου ιστορίας, που δείχνει πόσο σημαντικό είναι να γνωρίζουμε αυτή την πτυχή της ελληνικής ιστορίας».
Για άλλους νέους Ελληνοαυστραλούς, αυτή η κληρονομιά έχει διαμορφωθεί και μέσα από όσα παρέμειναν ανείπωτα.
Ο υπεύθυνος Πολιτιστικών Σχέσεων του MUnGA, Γιώργος Τσιανάκας, αναφέρθηκε στον τρόπο με τον οποίο το τραύμα και η σιωπή μπορούν να μεταδίδονται από γενιά σε γενιά.
«Η παρουσίαση του Δρ Κρητικάκου μάς θύμισε με ιδιαίτερη δύναμη ότι το τραύμα δεν ανήκει μόνο σε εκείνους που το έζησαν. Συνεχίζει να υπάρχει μέσα στη σιωπή που περνά από γενιά σε γενιά», είπε. «Ως νέοι Ελληνοαυστραλοί, ήταν βαθιά συγκινητικό να ακούμε μια έρευνα που βασίζεται σε ιστορίες τόσο κοντινές σε εκείνες των δικών μας οικογενειών».
Ο Δρ Κρητικάκος ανέφερε ότι οι νεότερες γενιές συνδέονται με αυτή την ιστορία με διαφορετικούς τρόπους.
«Για πολλούς νέους Ελληνοαυστραλούς, η σύνδεσή τους με αυτή την ιστορία ξεκίνησε από το όνομα ενός χωριού, μια παλιά φωτογραφία ή μια ιστορία που άκουσαν από τον παππού ή τη γιαγιά τους», είπε.
«Είτε υπάρχει άμεση σύνδεση με τα γεγονότα της ύστερης οθωμανικής περιόδου είτε όχι, η συζήτηση έθεσε ευρύτερα ερωτήματα για το πώς η προσωπική ιστορία του καθενός συνδέεται με την ελληνική ιστορία και πώς αυτή εντάσσεται στην ιστορία της Αυστραλίας.
»Αυτό που βλέπουμε σήμερα είναι ότι οι νεότερες γενιές θέτουν ερωτήματα για την ταυτότητά τους σε σχέση με αυτή την ιστορία και αναρωτιούνται τι σημαίνει να είσαι Έλληνας στην Αυστραλία σήμερα».
Ο Δρ Κρητικάκος συνεχάρη επίσης το MUnGA για την πρωτοβουλία, τονίζοντας τη σημασία της συμμετοχής των νέων σε συζητήσεις γύρω από την ιστορία, τη μνήμη και την ταυτότητα.
Από τον ξεριζωμό στη μνήμη της διασποράς
Η διάλεξη, με τίτλο The Greeks of Asia Minor and Eastern Thrace: History, Memory and Identity in Australia, εξέτασε τις εμπειρίες των ελληνικών κοινοτήτων της Μικράς Ασίας, συμπεριλαμβανομένου του Πόντου, και της Ανατολικής Θράκης κατά τα τελευταία χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, με αναφορά στη γενοκτονία και τον ξεριζωμό που βίωσαν.
Στη συνέχεια, η παρουσίαση στράφηκε στην Αυστραλία και στον τρόπο με τον οποίο αυτές οι ιστορίες μεταφέρθηκαν στις νέες κοινότητες μέσα από οικογενειακές αφηγήσεις, τη σιωπή, το τραύμα και τη μνήμη.
Παράλληλα, εξετάστηκαν οι εμπειρίες των Αρμενίων και των Ασσυρίων και αναδείχθηκαν οι κοινές ιστορικές εμπειρίες των τριών κοινοτήτων, από τον ξεριζωμό και τη μνήμη έως, αργότερα, τον κοινό αγώνα για αναγνώριση, χωρίς να παραγνωρίζονται οι ξεχωριστές εμπειρίες και οι ιδιαίτερες ιστορικές διαδρομές κάθε κοινότητας.
Στη διάλεξη και στη συζήτηση παρακολούθησε επίσης ο Δρ Νίκολας Αλ-Τζελού, Ασσυριοαυστραλός ιστορικός, ο οποίος έχει διδάξει στο παρελθόν στο Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης.
Η θέση της Αυστραλίας στην ιστορία
Η σύνδεση της Αυστραλίας με αυτές τις ιστορίες ξεκίνησε πολύ πριν από την άφιξη πολλών από τις οικογένειες που αργότερα συγκρότησαν τις ελληνικές, αρμενικές και ασσυριακές κοινότητες στη χώρα.
Πρόσωπα που συνδέονταν με το Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης, όπως η Τζέσι Γουέμπ, η Τζόις Νάνκιβελ Λοχ, ο Αλεξάντερ Λίπερ και ο Μέρεντιθ Άτκινσον, είχαν ήδη συμβάλει στην παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας και στην υποστήριξη των πληγέντων πληθυσμών από το 1915 έως το 1930.
Αυτή η αυστραλιανή διάσταση της ιστορίας έγινε ευρύτερα γνωστή μέσα από το έργο μελετητών όπως ο Βίκεν Μπαμπκενιάν, ο Παναγιώτης Διαμαντής, η Τζόι Νταμούσι και ο Πίτερ Στάνλεϊ.
Στο πλαίσιο της έρευνάς του, ο Δρ Κρητικάκος εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο αυτές οι ιστορίες διατηρήθηκαν ή ξεχάστηκαν από γενιά σε γενιά στην Αυστραλία, τις εντάσεις ανάμεσα σε διαφορετικές ιστορικές αφηγήσεις, τη διαμόρφωση νέων μνημών και αντιλήψεων, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο οι ιστορικοί δεσμοί της Αυστραλίας με αυτές τις κοινότητες εντάχθηκαν στις προσπάθειες για αναγνώριση και συνέβαλαν στην ενίσχυσή τους.
Για τον Δρ Κρητικάκο, πρώην πρόεδρο του MUnGA, η εκδήλωση είχε και έναν ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς επέστρεψε στον σύλλογο για να παρουσιάσει την έρευνά του σε μια νέα γενιά Ελληνοαυστραλών φοιτητών.
Η συζήτηση έφερε και πάλι στο επίκεντρο τη νεότερη γενιά, καθώς οι φοιτητές συνέδεσαν τις ιστορίες των προηγούμενων γενεών με ερωτήματα γύρω από την πολιτιστική κληρονομιά, τη μνήμη και το τι σημαίνει να είσαι Ελληνοαυστραλός σήμερα.
Πηγή: Νέος Κόσμος
