Τα «Πρόσωπα της Εβδομάδας» και η Φωνή της Ελλάδας, το παγκόσμιο ραδιόφωνο της ΕΡΤ, ανήμερα της Εθνικής Επετείου της 28ης Οκτωβρίου, μας μεταφέρουν στη Θεσσαλονίκη της γερμανικής Κατοχής, φωτίζοντας μια λιγότερο γνωστή σελίδα της νεότερης ελληνικής ιστορίας, την ιστορία των παιδιών που, μέσα στις πιο δύσκολες συνθήκες, αγωνίστηκαν για την επιβίωση, την αξιοπρέπεια και την ελευθερία.
Καλεσμένη της Σταυρούλας Καραλή, είναι η συγγραφέας και εκπαιδευτικός κ. Αλεξάνδρα Μητσιάλη, με αφορμή το ιστορικό μυθιστόρημά της «Ξυπόλυτοι Ήρωες», που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πατάκη και έχει τιμηθεί με το Κρατικό Βραβείο Εφηβικού – Νεανικού Λογοτεχνικού Βιβλίου.
Η συζήτησή μας εστιάζει στο θρυλικό «Ξυπόλυτο Τάγμα», στα παιδιά του Παπάφειου Ορφανοτροφείου Θεσσαλονίκης, που βρέθηκαν στον δρόμο όταν οι γερμανικές δυνάμεις κατοχής επέταξαν το ίδρυμα. Χωρίς οικογένεια, στέγη και τροφή, τα παιδιά αυτά οργανώθηκαν σε ομάδες, αναζήτησαν καταφύγιο στην Άνω Πόλη και πάλεψαν καθημερινά με την πείνα και τον φόβο. Ριψοκινδυνεύοντας, εξασφάλισαν την τροφή τους, από τα γερμανικά φορτηγά και τις αποθήκες. Συμμετείχαν σε πράξεις αντίστασης, αποδεικνύοντας πως ακόμη και οι πιο αδύναμοι μπορούσαν να ορθώσουν το ανάστημά τους απέναντι στον κατακτητή.
Μέσα από την ιστορική έρευνα και τη μυθοπλασία, η κ. Αλεξάνδρα Μητσιάλη ζωντανεύει την καθημερινότητα της κατοχικής Θεσσαλονίκης. Την πείνα, τα συσσίτια, τις διώξεις, τη δράση των μαυραγοριτών και των δωσίλογων, αλλά και την αντίσταση των απλών ανθρώπων, που με μικρές ή και μεγάλες πράξεις υπερασπίστηκαν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
Ιδιαίτερη θέση στη συζήτηση κατέχει η τραγωδία της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης. Από τους εξευτελισμούς στην Πλατεία Ελευθερίας και τον εκτοπισμό στα ναζιστικά στρατόπεδα εξόντωσης μέχρι τη λεηλασία των εβραϊκών περιουσιών, η εκπομπή αναδεικνύει μια από τις πιο σκοτεινές πλευρές της Κατοχής, μέσα από τις προσωπικές ιστορίες των ανθρώπων που τη βίωσαν.
Παράλληλα, ξεδιπλώνονται οι ιστορίες των ηρώων του βιβλίου: του Τάκη, του Θανάση, της Σταυρούλας, της Αλέγρας, του Πέπο, του Γερο-Λώλου αλλά και εκείνων που, ακόμη και μέσα στις γραμμές του γερμανικού στρατού, αρνήθηκαν να υπηρετήσουν τη ναζιστική βαρβαρότητα.
Και ενώ το βιβλίο μάς μεταφέρει σε μία από τις σκληρότερες περιόδους της ελληνικής ιστορίας, η αφήγησή του δεν αφήνει να κυριαρχήσουν η βία και ο θάνατος. Αντίθετα, αναδεικνύει τη δύναμη της αλληλεγγύης, της συντροφικότητας, της αντίστασης, της ανθρωπιάς και της ελπίδας.
Παρουσίαση-Δημοσιογραφική επιμέλεια: Σταυρούλα Καραλή
Ρύθμιση ήχου: Στεφανία Τσακίρη
