Στις εκλεκτικές συγγένειες του «θάλασσα από γυαλί» με δύο εμβληματικές ταινίες του αμερικανικού κινηματογράφου, το «Ο ταχυδρόμος χτυπάει πάντα δύο φορές» με τη Λάνα Τέρνερ και το «Θέλμα και Λουίζ» του Ρίντλεϊ Σκοτ, αναφέρεται ο Richard Mowe σε κείμενό του για το Eye For Film, με αφορμή την παγκόσμια πρεμιέρα της ταινίας στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Εδιμβούργου.
Ο σκηνοθέτης Αλέξης Αλεξίου και η συνσεναριογράφος Αφροδίτη Νικολαΐδου δεν κρύβουν αυτές τις επιρροές, τις οποίες, όμως, αξιοποιούν για να προσεγγίσουν από διαφορετική οπτική τη συντροφικότητα, την ενδοοικογενειακή βία και τη γυναικεία χειραφέτηση. Στοιχεία της ιστορίας προέκυψαν επίσης από οικογενειακές μνήμες, προσωπικά βιώματα και δημοσιεύματα του Τύπου.
«Σκέφτηκα τι θα συνέβαινε αν το ζευγάρι δεν ήταν συζυγικό αλλά αποτελούνταν από έναν πατέρα και την κόρη του, και αν ο ξένος που διαταράσσει αυτή τη σχέση ήταν μια γυναίκα που αναζητά αλληλεγγύη και συντροφικότητα. Αυτό θα έδινε μια διαφορετική τροπή στην ιστορία», εξηγεί η Αφροδίτη Νικολαΐδου στον Richard Mowe.
Στο επίκεντρο βρίσκονται δύο γυναίκες που απέχουν ηλικιακά, αλλά αναγνωρίζουν η μία στην άλλη ένα κοινό τραύμα. «Η συντροφικότητα είναι πολύ σημαντικό στοιχείο. Οι δύο γυναίκες ανήκουν σε διαφορετικές γενιές, η μία είναι λίγο πάνω από τα είκοσι και η άλλη λίγο πάνω από τα εξήντα, όμως και οι δύο έχουν βιώσει το ίδιο είδος βίας. Ήθελα, επίσης, μια γυναίκα γύρω στα εξήντα να αποτελεί μία από τις βασικές κινητήριες δυνάμεις της ταινίας, κάτι που δεν βλέπουμε συχνά», σημειώνει η Νικολαΐδου.
Η μεγαλύτερη από τις δύο ηρωίδες, την οποία υποδύεται η Ευαγγελία Ανδρεαδάκη, φροντίζει αρχικά τον κατάκοιτο σύζυγό της στο μικρό διαμέρισμά τους στην Αθήνα. Μετά τον θάνατό του, αποφασίζει αυθόρμητα να ταξιδέψει σε ένα παραθαλάσσιο θέρετρο της Εύβοιας. Εκεί συναντά την 23χρονη Βίκυ, την οποία ερμηνεύει, στην πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της, η Christiana Matelska Toka. Η νεαρή γυναίκα προσπαθεί να κρατήσει όρθια την οικογενειακή ταβέρνα και τα ενοικιαζόμενα δωμάτια, ενώ συγχρόνως βρίσκεται αντιμέτωπη με τον αλκοολικό πατέρα της.
«Αυτό που τις συνδέει και ταυτόχρονα δηλητηριάζει τη ζωή τους είναι η ενδοοικογενειακή βία και η καταπίεση. Μοιράζονται, όμως, και έναν κοινό στόχο, την ανάγκη να απελευθερωθούν και να ανακαλύψουν ξανά τον εαυτό τους», αναφέρει ο Αλέξης Αλεξίου.
Καθοριστικό ρόλο στην ταινία διαδραματίζει το τοπίο της Εύβοιας. Ο σκηνοθέτης περνούσε εκεί μεγάλα διαστήματα των καλοκαιριών του κατά τη δεκαετία του 1980, ενώ και η Νικολαΐδου γνώριζε την περιοχή ως παραθερίστρια. Στο πέρασμα των χρόνων, ωστόσο, η άναρχη οικοδόμηση και η προσπάθεια τουριστικής ανάπτυξης μεταμόρφωσαν τον τόπο.
«Το τοπίο έχει αλλάξει. Χτίστηκαν πολλά για να προσελκύσουν περισσότερους τουρίστες, αλλά τώρα υπάρχουν βάλτοι δίπλα στη θάλασσα. Υπάρχει, λοιπόν, μια παραβίαση της γης που αντανακλά τη μοίρα των γυναικών», παρατηρεί ο Αλεξίου. Υπενθυμίζει ακόμη τις καταστροφικές πλημμύρες της περιοχής και τους ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους, κάνοντας λόγο για «ένα είδος εκδίκησης της γης».
Η φύση δεν λειτουργεί απλώς ως φόντο. Η θάλασσα, τα βουνά και το απομονωμένο τοπίο δημιουργούν μια εξπρεσιονιστική, σχεδόν άχρονη ατμόσφαιρα, η οποία, παρά την αίσθηση του ανοιχτού ορίζοντα, γίνεται ασφυκτική. «Η φύση είναι κάτι μεγαλύτερο από όλους. Μπορεί να σε καταπιεί, αλλά μπορεί και να σου χαρίσει την ελευθερία», λέει ο σκηνοθέτης.
Ο ρόλος της μεγαλύτερης γυναίκας γράφτηκε εξαρχής για την Ευαγγελία Ανδρεαδάκη. «Η Ευαγγελία έμεινε έκπληκτη όταν διάβασε το σενάριο και έμαθε ότι ο ρόλος είχε γραφτεί με εκείνη στο μυαλό μας. Ελπίζαμε ότι θα πει το “ναι” και το είπε», θυμάται η Νικολαΐδου.
Πριν αρχίσουν τα γυρίσματα, ο Αλέξης Αλεξίου, γνωστός από τις ταινίες «Ιστορία 52» και «Τετάρτη 04:45», πραγματοποίησε τρίμηνες πρόβες με τους ηθοποιούς. Η προετοιμασία ήταν ιδιαίτερα απαιτητική, καθώς αρκετές σκηνές είχαν έντονη σωματική διάσταση. «Ζήσαμε όλοι μαζί στο νησί σαν μια μικρή οικογένεια. Ήταν μια χρήσιμη περίοδος, επειδή, όσο προχωρούσαμε στις πρόβες, άλλαξαν ακόμη και ορισμένοι διάλογοι», εξηγεί.
Οι κάτοικοι της περιοχής υποδέχθηκαν θερμά το συνεργείο, σε έναν τόπο που σπάνια έχει παρουσιαστεί μέσα από τον ελληνικό κινηματογράφο. «Δεν είναι η καρτποσταλική, γραφική Ελλάδα και χαιρόμαστε που μπορέσαμε να δείξουμε μια πλευρά της χώρας που συνήθως δεν βλέπουμε στη μεγάλη οθόνη», υπογραμμίζει ο Αλεξίου.
Το «Θάλασσα από Γυαλί», μια παραγωγή που συνομιλεί με το γοτθικό νεονουάρ, μετατρέπει το φυσικό τοπίο σε προέκταση της βίας που υφίστανται οι δύο ηρωίδες, αλλά και σε χώρο όπου μπορεί να γεννηθεί η μεταξύ τους αλληλεγγύη. Η ταινία είναι συμπαραγωγή της ΕΡΤ και θα διανεμηθεί στις ελληνικές κινηματογραφικές αίθουσες από τη Weirdwave.
