“Τραγουδιστή, τραγούδησε, και πες μας ‘να τραγούδι,
ν’ ανοίξεις τις καρδούλες μας ‘πως ανοίγει το λουλούδι!”
Με αυτούς του στίχους ξεκινάει το “σαν τι τραγούδι να σου σε πω”, το νέο πόνημα του ομογενή μουσικού Λάμπρου Κάππα το οποίο περιλαμβάνει προσφυγικούς καημούς από τις περιοχές Στράντζας, Μήδειας και Πλαγιαρού Ανατολικής Θράκης.
Τραγούδια που, τα περισσότερα, ακούγονται για πρώτη φορά παγκοσμίως καθώς η ύπαρξή τους ήταν άγνωστη και ήρθε στην επιφάνεια μετά από την αξιοποίηση αρχειακού υλικού που χάρις σε μία σειρά ευτυχών συγκυριών βρέθηκε στη Μελβούρνη.
“Όλα ξεκίνησαν το 2015, όταν έπεσε στην αντίληψή μου ένα άρθρο με αναφορά στο ερευνητικό υλικό και τις αρχειακές ηχογραφήσεις της Ευδοκίας Σταυρακούκα. Στο άρθρο αυτό υπήρξε και μία έκκληση, να μην χαθούν για πάντα τα αρχεία της” εξηγεί ο Λάμπρος Κάππας.
Η ιστορία της Ευδοκίας και της καταγραφής του υλικού αποτελεί λαμπρό παράδειγμα αφοσίωσης για τη διάσωση της ιστορίας και παράδοσής μας.
Η Ευδοκία ήταν πρόσφυγας, και είχε μεγαλώσει σε γειτονιά με πρόσφυγες. Έζησε την καθημερινότητά τους, άκουγε τις ιστορίες και τα τραγούδια τους. Με το πέρασμα των χρόνων κατάλαβε ότι αν κάποιος δεν βρεθεί να καταγράψει την ιστορία τους, τότε οι μνήμες αυτές των ανθρώπων θα χάνονταν.
Έτσι άρχισε να καταγράφει τις ιστορίες και τα έθιμά τους τους, να συλλέγει φωτογραφίες και να επιμελείται την έκδοση δύο βιβλίων. Όταν τελείωσε με την έκδοση των βιβλίων, αυτό που απέμεινε για να ολοκληρώσει το έργο της ήταν η μουσική επένδυση, η ηχογράφηση των τραγουδιών με όργανα και βασισμένα στις μελωδικές γραμμές και στίχους που είχε πρόχειρα ηχογραφήσει.
Όπως μας εξηγεί ο Λάμπρος, η Ευδοκία άρχισε να προσεγγίζει μουσικούς από την Ελλάδα αλλά δεν εντόπισε το πρόσφορο έδαφος που επιζητούσε. Έμελλε η απάντηση στην πρόσκλησή της να έρθει από την μακρινή Μελβούρνη.
“Εκτίμησα αυτό που είχε η Ευδοκία. Θα ήταν κρίμα για όλους να αφήναμε αυτό το σπάνιο υλικό να χαθεί”.
Οι ηχογραφήσεις έγιναν στη Μελβούρνη, ενώ τον Λάμπρο συνοδεύουν οι μουσικοί Αντώνης Ηλίου, Γιώργος Κυριακίδης και Paddy Montgomery.
Μετά από σχεδόν τρία χρόνια, και με το πέρασμα και άλλων εμποδίων, το “σαν τι τραγουδι να σε πω”, κυκλοφόρησε πριν λίγους μήνες, με το ΚΕΠΕΜ-Σύλλογος Σίμωνα Καρά, να το χαρακτηρίζει “διαμάντι το οποίο περιέχει άγνωστα ακούσματα από την άγνωστη Ανατολική Θράκη”.
Βασικά θέματα είναι ο πόνος, ο έρωτας, η ξενιτιά και η θρησκεία, ενώ οι φωτογραφίες που συνοδεύουν την κυκλοφορία λειτουργούν ως το ιδανικό συνοδευτικό της μουσικής, για να κατανοήσουμε την ψυχοσύνθεση των προσφύγων που βρήκαν καταφύγιο στην Ελλάδα πριν από έναν αιώνα.
*Το συγκρότημα Mayhane που ηχογράφησε το «σαν τι τραγούδι να σου σε πω», θα παρουσιάσει τα τραγούδια την Παρασκευή, 14 Ιουνίου, στο Ελληνικό Κέντρο, 168 Lonsdale Street, Melbourne.
