«Η ιστορικά διττή σύνδεση των Ελλήνων με την Αίγυπτο μπορεί να θεωρηθεί εγγύηση για το ενδιαφέρον της Ελλάδας για μια δίκαιη λύση των ζητημάτων στη Μέση Ανατολή» επισημαίνει ο Αλέξανδρος Κιτροέφ, Ομότιμος Καθηγητής Ιστορίας στο Haverford College των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο κ. Κιτροέφ σε συνέντευξη που παραχώρησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και τη δημοσιογράφο Κάτια Τσιμπλάκη αναφέρεται στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις όπως αυτές διαμορφώνονται μετά την επανεκλογή Τραμπ στην Προεδρία των ΗΠΑ επισημαίνοντας ότι «ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο». Μιλά επίσης για τον ρόλο που διαδραματίζουν προς αυτή την κατεύθυνση οι Ελληνοαμερικανοί. Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στη χρήση της ΑΙ για την καταγραφή της ιστορίας των Ελλήνων της διασποράς αλλά και στην ίδρυση των Ελληνικών Ιστορικών Αρχείων της Ανατολικής Μεσογείου (ΕΛΙΑΜ) με την υποστήριξη του Ιδρύματος Αλέξανδρος Ωνάσης.
Αναλυτικότερα, σε ότι αφορά τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις ο κ. Κιτροέφ αναφέρει ότι με την επανεκλογή Τραμπ: «ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο αλλά είναι πιθανό να μην επιφέρει πολλές αλλαγές. Ο αστάθμητος παράγοντας είναι βέβαια ο θαυμασμός που δείχνει ο Τραμπ για τους “ισχυρούς ηγέτες” ανά τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένου και του Ερντογάν, του προέδρου της Τουρκίας. Όμως όσο και να “ζεσταθούν” οι σχέσεις ΗΠΑ-Τουρκίας – πράγμα πιθανό λόγω των εξελίξεων στη Συρία – αυτό δεν θα υποβαθμίσει την Ελλάδα στα μάτια της Ουάσιγκτον». Ο κ. Κιτροέφ επισημαίνει ότι τόσο ο Τραμπ όσο και ο υπουργός εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έχουν ισχυρούς υποστηρικτές ανάμεσα στους προεξέχοντες ομογενείς. Εκτιμά επίσης ότι και το ελληνοαμερικανικό λόμπι, όσο μπορεί, παίζει κάποιο ρόλο και εκφράζει την πεποίθηση ότι «είναι πιθανό να μην υπάρξουν δραστικές αλλαγές στις Ελληνοαμερικανικές σχέσεις, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα».
Σε ότι αφορά την εικόνα που έχουν οι Έλληνες των ΗΠΑ για τη σύγχρονη Ελλάδα ο κ. Κιτροέφ αναφέρει ότι: «όταν αντικρύζουν την Ελλάδα βλέπουν συνήθως τη “μεγάλη εικόνα” για να χρησιμοποιήσω μία έκφραση προσφιλή σε όλους τους Αμερικάνους. Και γενικότερα θα έλεγα πως οι Έλληνες του εξωτερικού βλέπουν τη χώρα καταγωγής τους μέσα από ένα διεθνές πρίσμα. Αυτό σημαίνει πως συγκριτικά με πολλές άλλες χώρες η Ελλάδα προοδεύει οικονομικά, παράγει πολιτισμό, είναι ιδανικός τουριστικός προορισμός και χαίρει εκτίμησης από τη διεθνή κοινή γνώμη. Όσοι Ελληνοαμερικανοί έχουν συγγενείς στην Ελλάδα και όσοι την επισκέπτονται τακτικά γνωρίζουν ποιες είναι οι δυσκολίες της καθημερινής διαβίωσης στη χώρα μας, αλλά αυτό δεν μειώνει καθόλου την αγάπη τους για την Ελλάδα».
Με αφορμή την πρώτη έκδοση του βιβλίου του «Οι Έλληνες και η Διαμόρφωση της Νεότερης Αιγύπτου» που γράφηκε στα αγγλικά και εκδόθηκε από το Αμερικάνικο Πανεπιστήμιο Καΐρου, ένα ισχυρό think tank στη Μέση Ανατολή, το ΑΠΕ – ΜΠΕ τον ρώτησε σήμερα, ποιος είναι ο ρόλος των Ελλήνων στη διαχείριση των κρίσεων στη Μέση Ανατολή. «Ο εκδοτικός οίκος του Αμερικανικού Πανεπιστημίου του Καΐρου μου ζήτησε να γράψω μία επισκόπηση της παρουσίας των Ελλήνων στη σύγχρονη Αίγυπτο από τις αρχές του 19ου αιώνα μέχρι το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα. Το βιβλίο μου διατρέχουν δύο αλληλένδετες κλωστές, δύο βασικά χαρακτηριστικά του Αιγυπτιώτη Ελληνισμού που ήθελα να αναδείξω. Και τα δύο πηγάζουν από το γεγονός πως οι Έλληνες παρόλο πως απολάμβαναν προνόμια μέχρι να αποκτήσει η Αίγυπτος την ανεξαρτησία της, ποτέ δεν ταυτίστηκαν με τους Βρετανούς που ασκούσαν κυριαρχία στη χώρα. Αντίθετα, φρόντισαν να συνάψουν καλές σχέσεις με τους Αιγύπτιους και να προσαρμοστούν στις εκάστοτε συνθήκες και να συμβαδίσουν και να υποστηρίξουν την ιστορική διαδρομή της Αιγύπτου», είπε ο κ. Κιτροέφ και τόνισε ότι «στις μέρες μας αυτή η ιστορικά διττή σύνδεση των Ελλήνων με την Αίγυπτο μπορεί να θεωρηθεί εγγύηση για το ενδιαφέρον της Ελλάδας για μια δίκαιη λύση των ζητημάτων στη Μέση Ανατολή».
Σε ό,τι αφορά στις χρήσεις και τα ηθικά διλήμματα από τη χρήση της ΑΙ στο έργο του ιστορικού αλλά και το εάν έχει θέση, στο σύγχρονο γίγνεσθαι η καταγραφή της ιστορία των Ελλήνων της διασποράς, ο κ. Κιτροέφ δηλώνει κατηγορηματικά ότι η τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει στη χαρτογράφηση του μεγέθους και των χαρακτηριστικών της. «Κάθε ένα από τα όλο και πιο γοργά βήματα που κάνει η τεχνολογία στην εποχή μας χρειάζονται έλεγχο, ρυθμίσεις και αυστηρή εφαρμογή κανόνων όμως με γνώμονα τις αρχές της ελευθερίας του λόγου. Διότι δίπλα στη περιβόητη παραπληροφόρηση υπάρχει και η άντληση πληροφοριών που ωφελούν πολλούς τομείς όπως την ιατρική επιστήμη αλλά και την ιστοριογραφία. Και αναφορικά με την ελληνική διασπορά, το πληθυσμιακό της μέγεθος και τα άλλα χαρακτηριστικά της παραμένουν αχαρτογράφητα. Για παράδειγμα διαβάζω συχνά εντελώς αβάσιμες πληροφορίες για τον αριθμό των Ελλήνων στις ΗΠΑ. Εάν μέσω της ΑΙ θα μπορούσαμε να προσδιορίσουμε ακριβή στοιχεία για την ελληνική διασπορά ανά το κόσμο θα είχε τεράστια κέρδη η σύνδεση του εθνικού κέντρου με τον έξω Ελληνισμό», λέει ο κ. Κιτροέφ.
Αυτός άλλωστε είναι και ο στόχος των Ελληνικών Ιστορικών Αρχείων της Ανατολικής Μεσογείου από μια ομάδα επιστημόνων, ανάμεσα στους οποίους είναι και ο κ. Κιτροέφ. «Τα Ελληνικά Ιστορικά Αρχεία της Ανατολικής Μεσογείου που ιδρύσαμε μαζί με τον ιστορικό Άγγελο Νταλαχάνη και την ανθρωπολόγο Ειρήνη Χρυσοχέρη έχουν στόχο να ψηφιοποιήσουν ιστορικά έγγραφα και οπτικό υλικό που ανήκουν σε ιδιώτες και αφορά την Ελληνική παρουσία στην Αίγυπτο και την ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου τον 19ο και 20ο αιώνα. Παρουσιάζουμε αυτό το υλικό στην ιστοσελίδα μας www.eliam.gr που δημιουργήθηκε με την υποστήριξη του Ιδρύματος Αλέξανδρος Ωνάσης. Δεν μαζεύουμε και αποθηκεύουμε αυτό το υλικό, αναγνωρίζουμε πως έχει μεγάλη συναισθηματική αξία αλλά το φωτογραφίζουμε ψηφιακά πηγαίνοντας στα σπίτια του κόσμου ή δίνουμε προδιαγραφές για το πως γίνεται αυτό για να μας αποσταλεί ηλεκτρονικά. Παρουσιάσαμε την ιστοσελίδα μας σε δημόσια εκδήλωση πρόσφατα και τώρα αναζητούμε πηγές χρηματοδότησης για να συνεχίσουμε το έργο μας,» λέει χαρακτηριστικά στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Ο κ. Κιτροέφ έχει ασχοληθεί και με την καταγραφή της ιστορίας της Ελληνορθόδοξης Αρχιεπισκοπής Αμερικής και της ΑΧΕΠΑ. Στο ΑΠΕ-ΜΠΕ μιλά και για τα επόμενα σχέδιά του που αφορούν στην καταγραφή της ιστορίας των Ελλήνων εστιατόρων στις ΗΠΑ: «Αυτή τη στιγμή γράφω ένα βιβλίο για τα εστιατόρια τύπου diner ελληνικής ιδιοκτησίας στις ΗΠΑ. Είναι το τρίτο μέρος μίας τριλογίας αφού ήδη έχω δημοσιεύσει βιβλία για την ιστορία της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας στην Αμερική και άλλο ένα για την ιστορία της ομογενειακής οργάνωσης ΑΧΕΠΑ. Γενικά το εστιατόριο υπήρξε ο πρώτος σταθμός για πολλούς Έλληνες μετανάστες και ο ακρογωνιαίος λίθος της κοινωνικής ανέλιξης των επόμενων γενιών. Το diner είναι ένας κατ’ εξοχήν αμερικανικός θεσμός και ως χώρος εστίασης και προσφοράς “αμερικανικής” κουζίνας ιδίως του πρωϊνού που σερβίρεται όλη την ημέρα. Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και μέχρι σήμερα οι Έλληνες ως ιδιοκτήτες και μάγειροι ταυτίστηκαν με τα diner συνδυάζοντας τον αμερικανικό του χαρακτήρα με την ελληνική εργατικότητα και την ελληνική φιλοξενία και αυτό είναι ένα παράδειγμα του πώς οι Έλληνες μετανάστες προσαρμόζονται διατηρώντας την κουλτούρα τους και προοδεύουν στη διασπορά», λέει χαρακτηριστικά.
