Μια μέθοδο για τη μελέτη υποψήφιων φαρμάκων σε εργαστηριακά μοντέλα ανθρώπινου εγκεφαλικού ιστού περιέγραψαν στο ΕΡΤnews ο Πέτρος Τσάτσαρης και η Αγγελική Δαμήλου, μέλη της ομάδας της Vale Biolabs στη Ζυρίχη. Η έρευνα αφορά νευροεκφυλιστικές παθήσεις, όπως το Αλτσχάιμερ και το Πάρκινσον, και έχει στόχο να συμβάλει στην αξιολόγηση νέων φαρμάκων πριν αυτά περάσουν σε κλινικές δοκιμές.
Η ομάδα χρησιμοποιεί βλαστοκύτταρα από υγιείς ανθρώπους και ασθενείς για να δημιουργήσει εγκεφαλικά οργανοειδή — μικρές εργαστηριακές δομές που προσομοιώνουν ορισμένα χαρακτηριστικά του ανθρώπινου εγκεφαλικού ιστού. Στα μοντέλα αυτά οι ερευνητές εξετάζουν πώς αντιδρούν οι ιστοί σε φαρμακευτικές ουσίες, αν εμφανίζουν θεραπευτική δράση και αν προκαλούν τοξικότητα. Η Vale Biolabs αναφέρει ότι μελετά ανθρώπινα εγκεφαλικά οργανοειδή με επαναλαμβανόμενες μετρήσεις, ώστε να καταγράφει τις αλλαγές τους με την πάροδο του χρόνου και υπό φαρμακευτική αγωγή.
Στόχος η ταχύτερη αξιολόγηση υποψήφιων φαρμάκων
Όπως εξήγησαν οι δύο ερευνητές, η χρήση των οργανοειδών μπορεί να μειώσει τον χρόνο των αρχικών σταδίων έρευνας και να περιορίσει την ανάγκη για πειραματόζωα. Ανέφεραν ότι, σύμφωνα με τη δική τους μεθοδολογία, η φάση που μπορεί να διαρκεί περίπου δυόμισι χρόνια θα μπορούσε να περιοριστεί σε έξι μήνες: τρεις μήνες δοκιμών στα ανθρώπινα μοντέλα και στη συνέχεια τρεις μήνες αξιολόγησης σε πειραματόζωα.
Η διαδικασία αυτή δεν σημαίνει ότι τα φάρμακα δοκιμάζονται απευθείας σε ασθενείς. Τα οργανοειδή αποτελούν εργαστηριακά μοντέλα και τα υποψήφια φάρμακα χρειάζεται να περάσουν από τα προβλεπόμενα προκλινικά και κλινικά στάδια πριν εξεταστεί η χρήση τους σε ανθρώπους.
Σύμφωνα με την Αγγελική Δαμήλου, τα κύτταρα μπορούν να προέρχονται από εύκολα προσβάσιμα δείγματα, όπως κύτταρα του δέρματος, τα οποία επαναπρογραμματίζονται στο εργαστήριο. Έτσι, οι ερευνητές μπορούν να μελετούν ιστό που φέρει χαρακτηριστικά του συγκεκριμένου ανθρώπου, χωρίς να χρειάζεται να παρέμβουν απευθείας στον ασθενή.
Από την Ελλάδα στη Ζυρίχη
Η Αγγελική Δαμήλου σπούδασε Ψυχολογία στην Κρήτη και στη συνέχεια εργάστηκε στο Αιγινήτειο Νοσοκομείο, όπου ήρθε σε επαφή με τη νευροβιολογία. Ακολούθησαν μεταπτυχιακές σπουδές στην Αγγλία και διδακτορική έρευνα στην Ελβετία, ενώ εργάστηκε και στο Χάρβαρντ και στο Παιδιατρικό Νοσοκομείο της Βοστώνης. Ο Πέτρος Τσάτσαρης σπούδασε Βιολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στο Λουξεμβούργο, πριν ενταχθεί στην ερευνητική ομάδα στη Ζυρίχη.
Οι δύο ερευνητές ανέφεραν ότι επιδιώκουν να αναπτύξουν συνεργασίες και με την Ελλάδα, με στόχο να μεταφέρουν τεχνογνωσία και να συμβάλουν στην ανάπτυξη της έρευνας στη χώρα.
