Της Eliana Nunes
Το Ελληνικό Κέντρο του Λονδίνου (Hellenic Centre), που στεγάζεται στην κεντρική περιοχή του Marylebone, αποτελεί έναν σημαντικό πολιτιστικό φορέα της πόλης. Στόχος του είναι η προώθηση του ελληνικού πολιτισμού και η ενίσχυση των δεσμών μεταξύ της Βρετανίας, της Ελλάδας, της Κύπρου και του ελληνόφωνου κόσμου. Από το φθινόπωρο του 2022, η επιμελήτρια Νάγια Γιακουμάκη έχει αναλάβει τη διεύθυνση του Κέντρου, φέρνοντας ένα νέο όραμα για τις δημιουργικές και ερευνητικές του δράσεις.
“Μια ομάδα φιλάνθρωπων μαζεύτηκαν το 1994 και έστησαν το Ελληνικό Κέντρο του Λονδίνου με ένα βαθύ και μακροπρόθεσμο όραμα. Τώρα, που κλείσαμε τα 30 μας χρόνια, θέλουμε να συνεχίσουμε το έργο μας και για τα επόμενα 30,” είπε η Νάγια Γιακουμάκη σε συνέντευξή της στην εκπομπή “Η Ελλάδα στο Ηνωμένο Βασίλειο” της Φωνής της Ελλάδας, με την Eliana Nunes.
“Το όραμά μου για το Κέντρο είναι να τοποθετηθεί ως έναν κομβικό σημείο στην πολιτιστική καινοτομία και τον διάλογο. Στο πλαίσιο αυτό, είμαστε συνέχεια σε επαφή με άλλους φορείς αναζητώντας συνεργασίες και ανταλλαγή. Οι στόχοι μου είναι η διερεύνηση συνεργασιών και η ανάπτυξη νέων προγραμμάτων, τόσο στον τομέα της εκπαίδευσης όσο και της έρευνας,” είπε η Νάγια Γιακουμάκη.
Η Νάγια Γιακουμάκη είναι Διδάκτωρ Εικαστικής Επιμέλειας, με εκτενή εμπειρία στον χώρο της τέχνης στην Αγγλία και την Ελλάδα. Από το 2005, υπήρξε βασικό μέλος της επιμελητικής ομάδας της Whitechapel Gallery στο Λονδίνο, οπού διηύθυνε το ΝΕΟΝ Curatorial Exchange & Award και ανέπτυξε ένα καινοτόμο πρόγραμμα ερευνητικών εκθέσεων. Στην Ελλάδα, το 2016-2017, διετέλεσε συνδιευθύντρια της Μπιενάλε της Αθήνας. Παράλληλα με την επιμελητική της δραστηριότητα, από το 1991 διδάσκει Επιμέλεια και Εικαστικές Τέχνες σε πανεπιστήμια στο Ηνωμένο Βασίλειο και διεθνώς.
Πώς πιστεύετε ότι η πορεία σας ως επιμελήτρια, πανεπιστημιακός και παραγωγός δημόσιων προγραμμάτων έχει επηρεάσει το όραμά σας για το Ελληνικό Κέντρο;
“Νομίζω ότι το γεγονός ότι έχω κινηθεί σε όλους αυτούς τους χώρους και ότι, πριν έρθω στο Κέντρο, εργάστηκα για 22 χρόνια σε έναν σημαντικό οργανισμό τέχνης, με έχει εκπαιδεύσει να γνωρίζω και να διαισθάνομαι πώς μπορεί να εξελιχθεί ένας άλλος οργανισμός, ειδικά στο Ηνωμένο Βασίλειο και το Λονδίνο. Επίσης, με έχει βοηθήσει πολύ να γνωρίζω τη δομή και τη διαμόρφωση ενός οργανισμού. Η ακαδημαϊκή μου καριέρα, η επιμέλεια και η διδασκαλία επίσης βοηθούν, γιατί, ερχόμενη στο Κέντρο, μπορώ να εντάξω το ερευνητικό κομμάτι στο πρόγραμμά μας. Το πρόγραμμά μας δεν είναι ποτέ κάτι που δεν έχουμε ερευνήσει ή συζητήσει αναλυτικά με τους ανθρώπους που είναι υπεύθυνοι για αυτό, είτε ομιλητές, είτε καλλιτέχνες, είτε χορευτές”.
Πώς χορηγείται το Ελληνικό Κέντρο;
“Καταρχάς, να πω ότι το Ελληνικό Κέντρο δεν χορηγείται από το ελληνικό κράτος ή τα υπουργεία. Είναι ένας ανεξάρτητος, μη κερδοσκοπικός, βρετανικός, ιδιωτικός οργανισμός. Χορηγείται από το Hellenic Community Trust, την ομπρέλα του Ελληνικού Κέντρου. Υπάρχει ένας προϋπολογισμός που μας διατίθεται, αλλά από εκεί και πέρα πρέπει να αντλήσουμε τους πόρους μας από τα μαθήματα ελληνικών, τη συνδρομή μελών, τις χορηγίες και ένα εμπορικό κομμάτι, που είναι η ενοικίαση χώρων όταν δεν έχουμε πρόγραμμα. Ουσιαστικά, πρέπει να υποστηρίξουμε το Κέντρο μόνοι μας. Πραγματικά, οι δωρεές και η βοήθεια που λαμβάνουμε από ιδιώτες και από οργανισμούς είναι εξαιρετικά σημαντικές. Εδώ και περίπου έξι μήνες, έχουμε εγκαινιάσει μια μεγάλη καμπάνια που λέγεται “The Cultural Fund” (“το Πολιτιστικό Έσοδο”). Όλα τα χρήματα που θα μαζέψουμε μέσω αυτής, η οποία θα τρέχει για περίπου δύο με τρία χρόνια, θα πάνε αποκλειστικά στο πολιτιστικό μας πρόγραμμα. Αυτό είναι πολύ σημαντικό για εμάς, γιατί μόλις κλείσαμε 30 χρόνια λειτουργίας και είμαστε προϊόν φιλανθρωπίας.”
Τα τελευταία χρόνια, ποιες αλλαγές έχετε παρατηρήσει στην κοινότητα Ελλήνων και Κυπρίων που ζουν στην Αγγλία;
“Καταρχάς, οι κοινότητες των Ελλήνων και των Κυπρίων που είχαν πρωτοέρθει ήταν πολύ διαφορετικές. Τώρα, τα παιδιά τους και τα εγγόνια τους είναι Βρετανοί πολίτες, οπότε έχουν εγκλιματιστεί πλήρως στον Βρετανικό χώρο. Αλλά αυτό που βλέπω τα τελευταία δέκα χρόνια – και ειδικά μετά την ελληνική, αλλά και την κυπριακή οικονομική κρίση – είναι ότι έχουν έρθει πολλοί νέοι άνθρωποι, και ο αριθμός τους κάθε μέρα με εκπλήσσει. Πρόκειται για άτομα που είναι έτοιμα να εργαστούν: έχουν είτε εμπειρία είτε τις σπουδές που τους καθιστούν επιθυμητούς για εταιρείες. Δεν είναι πια μονάχα οι φοιτητές που γνωρίζαμε παλιά. Επειδή υπάρχουν τόσοι άνθρωποι, υπάρχει μεγαλύτερη δικτύωση και γενικά συνεργασία. Οι νέο-μετανάστες συνδυάζουν την παράδοση με πολύ σύγχρονες τάσεις. Ίσως οι παλαιότεροι θα θυμούνται ακόμα την Ελλάδα και την Κύπρο όπως τις είχαν αφήσει, οπότε προτιμούν μια άλλη προσέγγιση που ίσως να είναι πιο κοντά σε αυτό που γνώριζαν.”
Πώς αντιλαμβάνεστε τη σχέση μεταξύ του παρελθόντος και του παρόντος;
“Το παρελθόν είναι ένα πολύτιμο γνωστικό πεδίο, σε όλους τους τομείς, στην τέχνη και στη ζωή. Πρέπει πάντα να ξέρουμε τι έχουν κάνει οι άλλοι. Πιστεύω ότι το παρελθόν είναι πολύ σημαντικό για να μας προετοιμάσει να δεχθούμε αυτό που συμβαίνει τώρα, αλλά δεν έχω την τάση να παραμένω στο παρελθόν με νοσταλγία ή με έναν τρόπο που να μας κρατάει πίσω. Αν δούμε την τέχνη, για παράδειγμα, πολλά πράγματα που γίνονται σήμερα μπορεί να έχουν ξαναγίνει στο παρελθόν, αλλά είναι μία διαφορετική κοινωνική και πολιτική κατάσταση, οπότε τα εκλαμβάνουμε διαφορετικά. Υπάρχει πάντα μία συνεργασία μεταξύ παρελθόντος και παρόντος, τόσο πολιτισμικά όσο και πολιτιστικά. Η μόνη διαφορά τώρα είναι ότι η πληροφορία και η γνώση τρέχουν πολύ πιο γρήγορα. Παλαιότερα, τα πράγματα ήταν λίγο πιο σταθερά, οπότε είχε κανείς τον χρόνο να μελετήσει καλά και να εμβαθύνει σε ένα γνωστικό πεδίο. Βέβαια, πολλά έχουν αλλάξει προς το καλύτερο πλέον, καθώς υπάρχει μία πολυμορφία και δημοκρατία στη γνώση.”
Πείτε μας για το πρόγραμμα του Κέντρου για τους επόμενους μήνες;
“Αλλάζουμε πρόγραμμα κάθε τρίμηνο, οπότε μόλις έχουμε ξεκινήσει το πρόγραμμα Ιανουαρίου-Μαρτίου, το οποίο περιλαμβάνει αρκετά πράγματα. Πρώτον, έχουμε πρόγραμμα κάθε εβδομάδα. Έχουμε μια πολύ ωραία ομιλία ενός νέου χορογράφου από την Ελλάδα, του Χρήστου Παπαδόπουλου, ο οποίος έχει προσκληθεί από το Sadler’s Wells, το γνωστό κέντρο παρουσίασης χορού. Θα κάνει δύο παραστάσεις στο Sadler’s Wells και την τρίτη μέρα θα έρθει στο Κέντρο για να μιλήσει για το έργο του. Επίσης, έχουμε μια πολύ ενδιαφέρουσα παράσταση από την Κύπρο, με πολλούς διαδραστικούς παράγοντες, που λέγεται “VOX NON INCERTA”, η οποία έχει επιμεληθεί από μια ομάδα που διευθύνει η Στέλλα Χρήστου και με συμμετοχή της πολύ γνωστής Σαβίνας Γιαννάτου. Στη συνέχεια, θα έχουμε έναν πολύ σημαντικό Βρετανό καλλιτέχνη, τον Antony Gormley, ο οποίος θα συνομιλήσει με την Iwona Blazwick, μια πολύ σοβαρή μορφή στον χώρο της τέχνης. Θα μιλήσουν για το έργο του Gormley, το οποίο ήταν μια ανάθεση από τον οργανισμό NEON στην Ελλάδα. Έχουμε επίσης μουσική, με δύο εκπληκτικούς πιανίστες, τον Δημήτρη Καρύδη και τον Πέτρο Μόσχο, οι οποίοι θα παίξουν σε ένα πιάνο, δηλαδή τέσσερα χέρια…”
Mπορείτε να ακούσετε όλη τη συνέντευξη εδώ.
Το πρόγραμμα του Ελληνικού Κέντρου στο Λονδίνο είναι διαθέσιμο εδώ: https://helleniccentre.org/
