O Βαγγέλης Καραμανωλάκης, αναπληρωτής καθηγητής Θεωρίας και Ιστορίας της Ιστοριογραφίας και πρόεδρος της Διοικούσας Επιτροπής του Ιστορικού Αρχείου του Πανεπιστημίου Αθηνών, πρόκειται να παρουσιάσει μέσω του διαδικτύου μόνο, διάλεξη με θέμα “Ξαναδιαβάζοντας τους φακέλους κοινωνικών φρονημάτων”, την Πέμπτη, 1η Ιουνίου, στις 7μμ τοπική ώρα, στο πλαίσιο των Σεμιναρίων Ελληνικής Ιστορίας και Πολιτισμού, που προσφέρει η Ελληνική Κοινότητα Μελβούρνης.
Από τη δικτατορία του Μεταξά έως τουλάχιστον και τη μεταπολίτευση του 1974, οι φάκελοι κοινωνικών φρονημάτων αποτέλεσαν ένα μυστηριώδες και ανησυχητικό κομμάτι της ιστορίας της Ελλάδας. Τα Σώματα Ασφαλείας δημιούργησαν εκατομμύρια φακέλους για πολίτες που θεωρήθηκαν “ύποπτοι” λόγω των πολιτικών τους πεποιθήσεων. Αυτοί οι φάκελοι ήταν απαραίτητοι για την έκδοση πιστοποιητικών κοινωνικών φρονημάτων, τα οποία απαιτούνταν για να εργαστεί κάποιος στο δημόσιο, να εγγραφεί σε Πανεπιστήμιο, να αποκτήσει δίπλωμα οδήγησης ή να μεταναστεύσει στο εξωτερικό. Οι φάκελοι αυτοί, που αποτελούν περίτεχνα συνταγμένα αρχειακά έγγραφα, ανέδειξαν τον βαθμό παρακολούθησης και ελέγχου που είχε επιβληθεί στην κοινωνία. Όμως, μετά την καταστροφή του 1989, όταν στο πλαίσιο της κυβέρνησης συνεργασίας Αριστεράς-Δεξιάς αποφασίστηκε η καύση εκατομμυρίων φακέλων, πολλά από αυτά τα σημαντικά ιστορικά έγγραφα παρασύρθηκαν στη λήθη.
Μέσα από την ομιλία του, ο κ. Καραμανωλάκης θα αναδείξει τη σημασία της επανεξέτασης και επανεκτίμησης αυτών των φακέλων και του περιεχομένου τους, προκειμένου να κατανοήσουμε καλύτερα την ιστορία και τις κοινωνικές συνθήκες της εποχής εκείνης. Θα αναδείξει τον ρόλο που διαδραμάτισαν οι φάκελοι αυτοί στον έλεγχο και την καταπίεση της κοινωνίας, αλλά και τη συμβολή τους στην ανάδειξη της ανθρώπινης αντίστασης και του αγώνα για ελευθερία.
O Βαγγέλης Καραμανωλάκης, αναπληρωτής καθηγητής Θεωρίας και Ιστορίας της Ιστοριογραφίας και πρόεδρος της Διοικούσας Επιτροπής του Ιστορικού Αρχείου του Πανεπιστημίου Αθηνών, έχει αφιερώσει πολύτιμο χρόνο και προσπάθεια για να ανασύρει και να αναλύσει την ιστορία αυτών των φακέλων και να φωτίσει την περίοδο της διακρατικής παρακολούθησης στην Ελλάδα.
Ο Καραμανωλάκης, γνωστός για τις μελέτες του στην ιστορία της ιστοριογραφίας και τη θεωρία της ιστορίας, έχει επιμεληθεί τόμους αναφορικά με την επτάχρονη δικτατορία (1967-1974), τις ιστορικές διαδρομές της ελληνικής νεολαίας στον 20ό αιώνα, τις σχέσεις της ελληνικής με τη γαλλική ιστοριογραφία και τη δεκαετία του ’40, καθώς επίσης και για τη σύντομη Μεταπολίτευση (1974-1975) και την εννοιοδότηση των συλλογικών προσδιορισμών όπως “Έλλην-Ρωμιός-Γραικός” κ.ά. Το τελευταίο του βιβλίο, με τίτλο “Το ανεπιθύμητο παρελθόν. Οι φάκελοι κοινωνικών φρονημάτων και η καταστροφή τους στον 20ό αιώνα”, που εκδόθηκε το 2019 από τις Εκδόσεις Θεμέλιο, απέσπασε το βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών. Στην παρούσα περίοδο, ο Καραμανωλάκης ετοιμάζει μια νέα μελέτη με θέμα “Η ιστορία στην εξορία: Η μαρξιστική ιστορία στην Ελλάδα μέσα από το παράδειγμα του Γιάνη Κορδάτου”.
Πηγή: Νέος Κόσμος
