του Ευθύμιου Σιπετζή
Οι τραγουδιστές Μάρια Ντεβιτζάκη (σοπράνο) και Jacques Schiltz (τενόρος), ο Γιώργος Μορώσης (μπουζούκι), ο πιανίστας και μαέστρος Κωνσταντίνος Δημηνάκης, μία τριάδα μουσικών και ο αφηγητής Claude Schmit, συμπράττουν με τη χορωδία Ambitus, τον χοροδιδάσκαλο Roby Schiltz, τη χορωδία της Ελληνικής Κοινότητας Λουξεμβούργου και το σύνολο Lyrique Sequenda, σε μία συναυλία-αφιέρωμα στον Μίκη Θεοδωράκη για τα 100 χρόνια από τη γέννησή του. Η συναυλία θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 11 Ιουνίου, στις 20:00, στο Tramschapp, rue Ermesinde, Limpertsberg, στο Λουξεμβούργο, και τελείται υπό την αιγίδα της Ελληνικής Πρεσβείας στο Λουξεμβούργο.
Στο πλαίσιο αυτής της συναυλίας, η κα. Ariel Wagner, σύζυγος του Λουξεμβούργιου Guy Wagner, βιογράφου του Μίκη Θεοδωράκη, απάντησε στις παρακάτω ερωτήσεις:
Ε: Τι ενέπνευσε την ιδέα για αυτή τη συναυλία για τα 100 χρόνια και πώς επιμεληθήκατε το πρόγραμμα ώστε να αντικατοπτρίζει την κληρονομιά του Μίκη Θεοδωράκη;
Α: Ο αείμνηστος σύζυγός μου, Guy Wagner, ήταν βιογράφος και φίλος του Μίκη Θεοδωράκη – και με σύστησε στον “γίγαντα με το πυκνό μαλλί με μαύρες μπούκλες” στο Παρίσι, το 1982- έτσι είχα το προνόμιο να γνωρίζω τον Μίκη για σχεδόν 40 χρόνια. Ο Guy είχε εντυπωσιαστεί βαθιά από τη μουσική του Μίκη και ήταν αποφασισμένος να κάνει γνωστή τη ζωή και το έργο του στους συμπολίτες του, στο Λουξεμβούργο. Οργάνωσε την πρώτη συναυλία του Θεοδωράκη, εδώ στο Λουξεμβούργο το 1973 και συνέχισε να προωθεί ρεσιτάλ και συμφωνικές συναυλίες, ομιλίες, άρθρα στον Τύπο, ταινίες, εκθέσεις και ραδιοφωνικές εκπομπές που τον αφορούσαν. Στα σημαντικότερα γεγονότα συγκαταλέγεται η παγκόσμια πρεμιέρα της όπερας “Ηλέκτρα” του Θεοδωράκη στο πλαίσιο του Πολιτιστικού Έτους του Λουξεμβούργου το 1995. Ήταν λοιπόν αδύνατο για μένα, για τη χήρα του Guy να αφήσει την εκατονταετηρίδα από τη γέννηση του Μίκη να περάσει ανεκμετάλλευτη στο Λουξεμβούργο.
Η συναυλία είναι μια ιδιωτική πρωτοβουλία και έχουμε στη διάθεσή μας έναν μικρό προϋπολογισμό. Αυτό προφανώς περιόριζε τις δυνατότητες μας και δεν θα μπορούσαμε να αποδώσουμε το μεγαλείο του έργου και της κληρονομιάς που άφησε ο Μίκης Θεοδωράκης. Επιλέξαμε να συνδυάσουμε διασκευές για χορωδία και σολίστες των μεγάλων κύκλων μετασυμφωνικών τραγουδιών των αρχών της δεκαετίας του 1960 (Η Γειτονιά των Αγγέλων, Μικρές Κυκλάδες, Το Άξιον Εστί, Επιφάνια…) -για μένα τα σπουδαιότερα, και πιο πρωτότυπα έργα του Θεοδωράκη- με μερικά από τα πιο γνωστά τραγούδια του, για να καλύψουμε και την πιο λαϊκή πλευρά του έργου του. Τις χορωδίες, τους σολίστες και τους μουσικούς μας (μπουζούκι και μία τριάδα μουσικών) θα διευθύνει από το πιάνο ο ενορχηστρωτής μας Κωνσταντίνος Δημηνάκης, ο μοναδικός καλλιτέχνης της ελληνολουξεμβουργικής ομάδας μας που δεν ζει στο Μεγάλο Δουκάτο. Ένας αφηγητής θα διαβάσει σχετικά αποσπάσματα από τη βιογραφία του Guy Wagner, καθώς και ποιήματα του Θεοδωράκη σε γαλλική μετάφραση.
Πώς προσεγγίσατε τη διοργάνωση αυτής της συναυλίας δεδομένης της σύνδεσης του Μίκη Θεοδωράκη με το Λουξεμβούργο; Πώς σκοπεύετε να αναδείξετε αυτή τη σύνδεση κατά τη διάρκεια της συναυλίας;
Πλησίασα τον μουσικό διευθυντή της χορωδίας Ambitus, η οποία είχε παρουσιάσει μια εξαιρετική εκδοχή του Canto General το 2019, και αμέσως συμφώνησε να συμβάλει στο αφιέρωμα. Στη συνέχεια ήρθα σε επαφή με τους ελληνικούς συλλόγους στο Λουξεμβούργο, και ήταν κάτι παραπάνω από ευτυχείς να συμμετάσχουν: η Ελληνική Κοινότητα Λουξεμβούργου συμφώνησε να αναλάβει τη διοργάνωση, και οι Φίλοι της Ελλάδας και του Ελληνικού Πολιτισμού στο Λουξεμβούργο («Hellenic Culture in Luxembourg») ήταν πρόθυμοι να βοηθήσουν. Δημιουργήσαμε μια ομάδα εργασίας, μαζί με μέλη του Ambitus, και πραγματοποιήσαμε την πρώτη μας συνάντηση τον περασμένο Οκτώβριο. Αποφασίσαμε να ονομάσουμε το Πρόγραμμα “Lëtz Mikis” – το πρόθεμα “Lëtz”, με το παιχνίδι του “Lëtzebuerg” και του αγγλικού “Let’s” – είναι δημοφιλές εδώ. Είχαμε όλοι συνείδηση του δεσμού του Θεοδωράκη με το Λουξεμβούργο και επιθυμία μας ήταν να συνεχίσουμε αυτή τη σύνδεση και το 2025, που είναι έτος αφιερωμένο στα 100 χρόνια από τη γέννησή του. Νομίζω επίσης ότι το γεγονός ότι οι καλλιτέχνες που συμμετέχουν είναι όλοι γνωστοί στην πολιτιστική σκηνή της χώρας υπογραμμίζει τον “λουξεμβουργιανό” χαρακτήρα του αφιέρωμα. Στη συνέχεια ήρθα σε επαφή με τους ελληνικούς συλλόγους στο Λουξεμβούργο, και ήταν κάτι παραπάνω από ευτυχείς να συμμετάσχουν: η Ελληνική Κοινότητα Λουξεμβούργου συμφώνησε να αναλάβει τη διοργάνωση, και οι Φίλοι της Ελλάδας και του Ελληνικού Πολιτισμού στο Λουξεμβούργο («Hellenic Culture in Luxembourg») ήταν πρόθυμοι να βοηθήσουν. Δημιουργήσαμε μια ομάδα εργασίας, μαζί με μέλη του Ambitus, και πραγματοποιήσαμε την πρώτη μας συνάντηση τον περασμένο Οκτώβριο. Αποφασίσαμε να ονομάσουμε το Πρόγραμμα “Lëtz Mikis” – το πρόθεμα “Lëtz”, με το παιχνίδι του “Lëtzebuerg” και του αγγλικού “Let’s” – είναι δημοφιλές εδώ. Είχαμε όλοι συνείδηση του δεσμού του Θεοδωράκη με το Λουξεμβούργο και επιθυμία μας ήταν να συνεχίσουμε αυτή τη σύνδεση και το 2025, που είναι έτος αφιερωμένο στα 100 χρόνια από τη γέννησή του. Νομίζω επίσης ότι το γεγονός ότι οι καλλιτέχνες που συμμετέχουν είναι όλοι γνωστοί στην πολιτιστική σκηνή της χώρας υπογραμμίζει τον “λουξεμβουργιανό” χαρακτήρα του αφιερώματος – όπως και οι αναγνώσεις από τη λουξεμβουργιανή βιογραφία “Mikis Theodorakis, Une Vie pour la Grèce”.
Θα περιλαμβάνει η συναυλία στοιχεία πολυμέσων, προσκεκλημένους ομιλητές ή σχόλια σε σχέση με το πλαίσιο, ώστε να βοηθήσει το κοινό να συνδεθεί με τη ζωή και την εποχή του Μίκη Θεοδωράκη;
Η Πρέσβειρα της Ελλάδας, η Α.Ε. κυρία Χριστίνα Αλεξοπούλου, μας έχει παράσχει την υψηλή της αιγίδα και θα δώσει μια σύντομη ομιλία πριν από τη συναυλία. Η Ελληνίδα σοπράνο μας, Μάρια Ντεβιτζάκη, θα παρουσιάσει τα διάφορα τραγούδια και θα μας ξεναγήσει στη βραδιά. Οι αναγνώσεις θα προσδώσουν μια μη μουσική διάσταση. Συγχρόνως την εκδήλωση συνοδεύει ένα πρόγραμμα 16 σελίδων με ένα εκτενές κείμενο για τη ζωή και το έργο του Μίκη, με πλούσιο φωτογραφικό υλικό από τη ζωή του στην Ελλάδα και τις συναυλίες του στο Λουξεμβούργο, από τα αρχεία του Μίκη Θεοδωράκη και του Guy Wagner. Όμως, η εκδήλωση παραμένει κατά βάση ένα μουσικό αφιέρωμα.
Τέλος, με ποιους τρόπους ελπίζετε ότι αυτή η συναυλία για τα 100 χρόνια θα βοηθήσει τη νέα γενιά να συνδεθεί με τη μουσική και το μήνυμα του Μίκη Θεοδωράκη; Ποιο μήνυμα θέλετε να αποκομίσει το κοινό από αυτή τη συναυλία;
Έχουμε πολλούς στόχους με αυτή τη συναυλία: Ο ένας είναι προφανώς να γνωρίσουν και οι νεότεροι το έργο του Μίκη Θεοδωράκη. Όπως υπαινίσσεστε, οι νεότεροι άνθρωποι δεν γνωρίζουν απαραίτητα ποιος ήταν ο Θεοδωράκης ή τις εποχές που έζησε- το σιδερένιο θάρρος που επέδειξε ως αγωνιστής της ελευθερίας, ως αντιστασιακός ενάντια στην τυραννία στις πιο σκοτεινές στιγμές της ελληνικής ιστορίας- την πολιτιστική επανάσταση που έφερε συνδυάζοντας τις ελληνικές λαϊκές και λειτουργικές παραδόσεις με τις δυτικές κλασικές φόρμες.
Ένας δεύτερος στόχος είναι πολύ απλά να προσφέρουμε μια στιγμή (ίσως νοσταλγικής) απόλαυσης για όσους από εμάς γνωρίζουν και αγαπούν τη μουσική του Μίκη Θεοδωράκη και δεν έχουν αρκετές ευκαιρίες να την ακούσουν ζωντανά.
Ένας τελευταίος στόχος είναι να προωθήσουμε τη φιλία και τη σύνδεση μεταξύ Λουξεμβούργιων και Ελλήνων, με μια συναυλία με τραγούδια, όπου το κοινό ενθαρρύνεται να τραγουδήσει μαζί.
“Unissez-vous”, “Ενωθείτε”, ήταν πάντα το βασικό μήνυμα του Μίκη – και στον σημερινό κόσμο των συγκρούσεων και του υπερ-ατομικισμού το μήνυμα αυτό είναι πιο σημαντικό από ποτέ. Αυτό νομίζω ότι είναι το μήνυμα που θα θέλαμε να πάρει μαζί του το κοινό: “Ενώστε τις δυνάμεις σας”.
