Δυο σημαντικοί Έλληνες ακαδημαϊκοί της Διασποράς, η Θεοδώρα Ψυχογιού, Καθηγήτρια στη Σχολή Μουσικολογίας του Πανεπιστημίου της Σορβόννης, και ο Δημήτρης Παπανικολάου, καθηγητής Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, επανεξετάζουν και συστήνουν εκ νέου το πρόσωπο και το έργο του μεγάλου Έλληνα συνθέτη στη Γαλλία μέσα από το Διεθνές Συνέδριο «Μάνος Χατζιδάκις: μουσική, κουλτούρα και πολιτική» που θα πραγματοποιηθεί στα γαλλικά και στα αγγλικά στις 21 και 22 Νοεμβρίου στη Σορβόννη.
Όπως αναφέρουν: “Αυτή η πολύ σπάνια -αν όχι η πρώτη- ακαδημαϊκή εκδήλωση στη Γαλλία αφιερωμένη σε αυτόν τον μοναδικό συνθέτη θα προσφέρει επιτέλους την ευκαιρία να αξιολογήσουμε πώς και σε ποιο βαθμό ο Χατζιδάκις «επανεφηύρε» την ελληνική μουσική, να αναλύσουμε πώς το έργο του είναι ταυτόχρονα δημοφιλές και πρωτοποριακό, και να αναλογιστούμε την κληρονομιά του σήμερα”.
Το συνέδριο συνδυάζει μουσικολογία, νεοελληνικές σπουδές και πολιτισμικές σπουδές, και περιλαμβάνει διαλέξεις, performance και προβολές ταινιών. Βάζει στο επίκεντρο τη μουσική, την ιστορία και την κοινωνία, αντιπαραβάλλοντας τα ίδια τα λόγια του Χατζιδάκι (συνεντεύξεις, ομιλίες, δοκίμια και ποιήματα) με τις αφηγήσεις των συγχρόνων και των συνεργατών του. Επίσης, εστιάζει στην πολιτική και κοινωνική διάσταση του Χατζιδάκι, δηλαδή, στη συμβολή του στις πολιτιστικές πολιτικές στην Ελλάδα (ως διευθυντής του τρίτου καναλιού της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, δημιουργός μουσικών διαγωνισμών, δομών παραγωγής και ορχηστρών) και στον τρόπο με τον οποίο ενσάρκωσε την πολιτική στην τέχνη και στον δημόσιο λόγο (ενάντια στην ακροδεξιά και τον λαϊκισμό και υπερασπιζόμενος την σεξουαλική του ταυτότητα).
Για την οπτική, τους στόχους και το περιεχόμενο αυτής της ιδιαίτερης ακαδημαϊκής εκδήλωσης, η Θεοδώρα Ψυχογιού μίλησε στην πολιτιστική εκπομπή “Αποτύπωμα” της Φωνής της Ελλάδας με τη Φούλη Ζαβιτσάνου. Ακούστε εδώ τη συνέντευξη.
Το Συνέδριο διοργανώνεται από το Πανεπιστήμιο της Σορβόννης, τη διδακτορική σχολή Concepts and Languages, το Ινστιτούτο Έρευνας στη Μουσικολογία (IReMus UMR 8223), την ερευνητική μονάδα EDITTA (Επιμέλεια, Ερμηνεία, Μετάφραση Αρχαίων Κειμένων), την Ελληνική Κοινότητα Παρισιού και Περιχώρων και το Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο.
Την επιστημονική και οργανωτική επιτροπή αποτελούν οι: Θεοδώρα Ψυχογιού, Δημήτρης Παπανικολάου, Κατερίνα Φωτεινάκη, Μάγδα Νικολαΐδου, Λορέντα Ράμου, Μάκης Σολωμός , Ανδριάνα Σουλελέ και Δανάη Στεφάνου.
Το πρόγραμμα
Vendredi 21 novembre – Campus des Cordeliers, amphithéâtre Farabeuf
09h30 – Introduction – Théodora Psychoyou (Sorbonne Université, IReMus) et Dimitris Papanikolaou (University of Oxford)
Session 1 · Hadjidakis, la Grèce et sa musique traditionnelle et populaire
10h – Georges Kokkonis (Université de Ioannina) : Manos Hadjidakis au pays des merveilles des musiques populaires
10h30 – Christina Michael (Cyprus Symphony Orchestra) : Genre as Process: The Formation of Art-Popular Song in the Early Theatrical Compositions of Manos Hadjidakis
Session 2 · Hadjidakis, le éntechno, la modernité
11h30 – Panos Vlagopoulos (Université Ionienne, Corfou) : Hadjidakis, Kounadis, et la version « liedesque » du éntechno laïko
12h – Renata Dalianoudi (Université Ionienne, Corfou) : Manos Hadjidakis in the Long 1970s: Renegotiating the Entechno
Session 3 · Homo politicus
14h00 – Vasileios Rousopoulos (Université d’Athènes) : The Paradox of Anti-Populism: Manos Hadjidakis between Cultural Critique and the Charge of Elitism
14h30 – Elli Lemonidou (Université de Patras) : Manos Hadjidakis as an influential and groundbreaking public figure in the early post-junta years in Greece (1974-1981)
Session 4 · Hadjidakis et les politiques culturelles (1) : Le Trito programma & Lilipoupoli
15h00 – Georgios Allamanis (journaliste et écrivain, Athènes) : The Third Program of the greek public radio broadcaster under the direction of Manos Hadjidakis (January 1975 – March 1982). The reality behind the myth
15h30 – Aikaterini Giampoura (Humboldt-Universität zu Berlin) : “Edo Lilipoupoli” and artistic freedom under Hadjidakis’ directorship
Session 5 · Hadjidakis et les politiques culturelles (2) : l’exemple des orchestres
16h30 – Paris Konstantinidis (Université d’Athènes) : From the Athens Experimental Orchestra to the Orchestra of Colours : Manos Hadjidakis’ Orchestras between the Cold War and Postmodernism
Session 6 · De la voix aux instruments
17h15 Nikos Kypourgos (compositeur, Athènes), Dans l’atelier de Hadjidakis compositeur pour le cinéma : style et technique
17h45 Néna Venetsanou (autrice-compositrice-interprète, Athènes), Chanter le éntechno : vocalité et oralité
19h00 – présentation et projection du film Manos Hadjidakis, Reflets dans le miroir (2008) de Dimitris Vernikos en présence du réalisateur
20h45 – fin de la journée
Samedi 22 novembre – Campus Sorbonne, amphithéâtre Richelieu
Session 7 · Approches analytiques et processus créateur
09h15 – Anastasia Georgaki (Université d’Athènes) : Tracing the Grain of the Voice in Hadjidakis’ Sung poetry: a computational approach
09h45 – Dimitris Michelioudakis (Université de Thessalonique) : Manos Hadjidakis’s metalinguistic musings: from diglossia to poetics
Session 8 · Théâtre, danse et cinéma
10h45 – Mado Spyropoulou (docteure Paris 3 – Sorbonne Nouvelle) : La grecité de Manos Hadjidakis à travers sa musique pour le cinéma
11h15 – Mélanie Nittis (INALCO, Paris) : La chanson populaire de Manos Hadjidakis pour le théâtre contemporain : l’exemple de Matoménos Gámos
11h45 – Eugenia Roucher-Kougioumtzoglou (Paris), Hadjidakis, Rallou Manou et le Choréodrame Hellénique : naissance d’un langage chorégraphique grec, entre tradition et modernité
Session 9 · Hadjidakis pianiste
12h15 – Magda Nikolaïdou (Sorbonne Université, IReMus), L’œuvre pour piano seul : sources, transformations et singularités (Pour une petite coquille blanche, Suite Ionique, Rythmologie), conférence performée
Session 10 · Hadjidakis (homo)érotique et queer
14h30 – Irini Papakyriakou (traductrice, Athènes) : Le poète Manos Hadjidakis : aspects de l’amour et la guerre dans ses recueils poétiques Mythologie (1966) et Mythologie deuxième (1982)
15h00 – Billie Mitsikakos (University of Oxford) : Singing Sin, Technologising Queerness in the 1990s
Session 11 · Hadjidakis, la France, l’international
15h30 – Loukas Samaltanos (Université d’Athènes) : D’Athènes à Paris : Manos Hadjidakis et Nana Mouskouri, architectes d’une modernité musicale grecque
16h00 – Stéphane Sawas (INALCO, Paris) : Hadjidakis et Dalida : mélancolie du bonheur en Méditerranée
16h30 – Pause
17h00 – Dimitris Vernikos : Mille faces abîmées : la correspondance Hadjidakis-Vernikos
Session 12 · Rythmes, mélodies et style
17h30 – Andreas Linos et Miguel Henry : Magnus Eroticus, une relecture baroque
18h00 – pause
18h15 – Katerina Fotinaki et Théodora Psychoyou : Du verbe à la chanson : matériaux et ressources créatives dans les mises en musique de Hadjidakis, conférence performée
Session 13
19h00 – Hadjidakis aujourd’hui – discussion finale
