Μετά την έγκριση από την Ολομέλεια της Βουλή την Τετάρτη με την απαιτούμενη διευρυμένη πλειοψηφία των 200 ψήφων (συγκεκριμένα έλαβε 201 «ναι») της επιστολικής ψήφου άνοιξε ο δρόμος ώστε οι Απόδημοι να μπορέσουν να συμμετάσχουν στις επόμενες εθνικές εκλογές ψηφίζοντας από τον τόπο της κατοικίας τους. Αντίθετα η διάταξη για την ειδική τριεδρική περιφέρεια αποδήμων δεν έτυχε της στήριξης των 2/3 της Βουλής, πέρασε με απλή πλειοψηφία και θα τεθεί σε εφαρμογή από τις μεθεπόμενες εκλογές.
Πώς θα γίνεται η ψηφοφορία
Οι Έλληνες που διαμένουν στο εξωτερικό θα ψηφίζουν επιστολικά, αποστέλλοντας τον φάκελο με το ψηφοδέλτιο του κόμματος της επιλογής τους. Στο ψηφοδέλτιο δεν θα τίθεται σταυρός προτίμησης, αλλά θα περιλαμβάνεται μόνο το ψηφοδέλτιο Επικρατείας, όπως ακριβώς είχε συμβεί και στις εκλογές του 2023, όταν οι απόδημοι ψήφισαν σε ειδικά εκλογικά τμήματα που είχαν στηθεί σε προξενικές Αρχές.
Παράλληλα, τα κόμματα θα υποχρεούνται να συμπεριλαμβάνουν τουλάχιστον έναν υποψήφιο από τον Απόδημο Ελληνισμό στις τρεις πρώτες θέσεις του ψηφοδελτίου Επικρατείας. Οι ψήφοι που θα προέρχονται από το εξωτερικό θα συνυπολογίζονται στο συνολικό πανελλαδικό αποτέλεσμα για την κατανομή των εδρών.
Η ίδια διαδικασία θα ισχύσει και σε περίπτωση επαναληπτικών εκλογών που ενδεχομένως προκύψουν άμεσα.
Τι δεν θα ισχύσει άμεσα
Αντίθετα, όπως προαναφέρθηκε, οι διατάξεις που προβλέπουν τη δημιουργία ξεχωριστής εκλογικής Περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού δεν συγκέντρωσαν την απαιτούμενη συνταγματική πλειοψηφία των δύο τρίτων της Βουλής. Ως εκ τούτου, δεν θα εφαρμοστούν στις αμέσως επόμενες εκλογές.
Η συγκεκριμένη ρύθμιση θα τεθεί σε ισχύ μόνο σε μελλοντικές εκλογές που θα διεξαχθούν με σταυρό προτίμησης. Για παράδειγμα, εάν οι επόμενες εθνικές εκλογές πραγματοποιηθούν τον Μάρτιο του 2027, η εκλογική περιφέρεια των αποδήμων θα ισχύσει από τις εκλογές που θα διεξαχθούν μετά τον Σεπτέμβριο του 2028.
Πώς ψήφισαν τα κόμματα
Η ψηφοφορία είχε έντονο πολιτικό ενδιαφέρον, καθώς τα άρθρα του νομοσχεδίου συγκέντρωσαν από 201 έως 207 ψήφους, υπερβαίνοντας το όριο των 200 που απαιτεί το Σύνταγμα για την εφαρμογή της επιστολικής ψήφου στις εθνικές εκλογές.
Τις βασικές διατάξεις υπερψήφισαν η Νέα Δημοκρατία και το ΠΑΣΟΚ, καθώς και αρκετοί ανεξάρτητοι βουλευτές, μεταξύ των οποίων και ο Αντώνης Σαμαράς. Θετικά τοποθετήθηκαν επίσης οι Χαράλαμπος Κατσιβαρδάς, Ραλία Χρηστίδου, Θεοδώρα Τζάκρη, Μπουρχάν Μπουράν, Γιώργος Ασπιώτης, Κυριακή Μάλαμα, Γιώτα Πούλου, Αθηνά Λινού, Ευάγγελος Αποστολάκης, Μιχάλης Χουρδάκης, Κωνσταντίνος Φλώρος και Παναγιώτης Παρασκευαΐδης.
Από την πλευρά της, η Πλεύση Ελευθερίας υπερψήφισε μόνο ένα από τα άρθρα του νομοσχεδίου.
Τι είχε πει στην ομιλία ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος
Πριν από τη ψηφοφορία της Τετάρτης, κατά τη σχετική συζήτηση στη Βουλή, ο υπουργός Εσωτερικών, Θοδωρής Λιβάνιος τόνισε απευθυνόμενος στα κόμματα της αντιπολίτευσης ότι σας ζητάμε «να εμπιστευτείτε τον κάθε Έλληνα που ζει στο εξωτερικό, είτε είναι Διασποράς ή της μετανάστευσης μετά την κρίση. Ψηφίσετε και την επιστολική ψήφο και την Περιφέρεια Αποδήμων και να μην αφήσετε αυτή να δημιουργηθεί μετά το 2031».
«Η επιστολική ψήφος μπορεί να λειτουργήσει με ασφάλεια»
Αναλυτικά, ο Θεόδωρος Λιβάνιος τόνισε ότι «η επιστολική ψήφος μπορεί να λειτουργήσει με ασφάλεια, με αξιοπιστία και ενισχύει την συμμετοχή. Η περιφέρεια Αποδήμων εξασφαλίζει την αυθεντική εκπροσώπηση και την γνήσια διακριτή φωνή των Ελλήνων του εξωτερικού στη Βουλή».
Κάνοντας μια αναδρομή, ο υπουργός είπε ότι κλείνει μια εκκρεμότητα που απορρέει για την ψήφο των Αποδήμων από το Σύνταγμα του 1975, αλλά ποτέ, για διάφορους λόγους, δεν υπήρξε ο εκτελεστικός νόμος. Σχετικά με τις νομοθετικές προσπάθειες που έγιναν όλα αυτά τα χρόνια, ο κ. Λιβάνιος είπε πως έγιναν πολλές διαδοχικές προσπάθειες, αλλά πλέον οι καιροί είναι ώριμοι για να κάνουμε αυτό το βήμα και για το εκλέγειν και για το εκλέγεσθαι των Ελλήνων που ζουν στο εξωτερικό.
Αναφερόμενος στην απογραφή του Ελληνισμού της Ομογένειας είπε πως αυτή δεν είναι εφικτή, αλλά με τις αιτήσεις θα έχουμε μια τάξη μεγέθους. Αναφορικά με το όριο προεκλογικών δαπανών είπε ότι ακριβώς αυτό τίθεται για να μην έχουμε εκατομμυριούχους υποψήφιους και ανέρχεται στο τριπλάσιο επειδή είναι εύλογο.
Σχετικά με τον σταυρό προτίμησης που προτείνεται, παρατήρησε πως αυτός αποτελεί εχέγγυο λογοδοσίας και μέριμνα του Απόδημου Βουλευτή που θα εκλεγεί να προωθεί τα αιτήματά τους μέσα στην Βουλή των Ελλήνων, όχι το αντίθετο.
Σημείωσε, επιπλέον, ότι με τις νομοθετικές βελτιώσεις που έγιναν ικανοποιήθηκαν οι παρατηρήσεις που έγιναν από τον Συνήγορο του Πολίτη και θα υπάρξει μέριμνα διασφάλισης και για τον εναλλακτικό τρόπο εγγραφής στους καταλόγους, καθώς δεν θέλουμε να αποκλειστούν εκείνοι που δεν έχουν κωδικούς taxisnet γιατί αυτό θα επαναφέρει τα προβλήματα των ορίων που υπήρχαν.
Ο υπουργός Εσωτερικών είπε ότι η διαφορά με το 2024 όταν έγιναν οι αλλαγές της επιστολικής ψήφου στις ευρωεκλογές είναι ότι «τώρα έχουμε εφαρμοστικά αποτελέσματα, καθώς όλοι διαπιστώσαμε πως λειτούργησε. Η εμπειρία μας έδειξε ότι η επιστολική ψήφος μπορεί να λειτουργήσει με ασφάλεια, με αξιοπιστία και ενισχύει την συμμετοχή».
