Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο άσκησης του εκλογικού δικαιώματος των Ελλήνων που βρίσκονται στο εξωτερικό φέρνει η νέα εγκύκλιος (Αρ. 17) του Υπουργείου Εσωτερικών, η οποία εξειδικεύει τη διαδικασία εγγραφής στον Ειδικό Εκλογικό Κατάλογο Εξωτερικού ενόψει των επόμενων βουλευτικών εκλογών.
Η εγκύκλιος ενσωματώνει τις πρόσφατες αλλαγές που επέφερε ο ν. 5285/2026, δίνοντας πλέον στους εκλογείς του εξωτερικού τη δυνατότητα να επιλέξουν όχι μόνο αν θα ψηφίσουν αυτοπροσώπως ή με επιστολική ψήφο, αλλά και έναν συνδυαστικό τρόπο συμμετοχής, ανάλογα με το αν θα συσταθεί εκλογικό τμήμα στην πόλη όπου διαμένουν.
Αναλυτικά ο τρόπος άσκησης του εκλογικού δικαιώματος όπως αναφέρεται στην εγκύκλιο:
“Α. ΤΡΟΠΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΛΟΓΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ
Οι εκλογείς εκτός Επικρατείας δύνανται να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα στις βουλευτικές εκλογές, είτε με μόνο με αυτοπρόσωπη παρουσία στα εκλογικά τμήματα του εξωτερικού που θα συσταθούν, είτε μόνο με επιστολική ψήφο, είτε με επιστολική ψήφο μόνο αν στην επιθυμητή πόλη ψηφοφορίας με αυτοπρόσωπη παρουσία δεν συσταθεί εκλογικό τμήμα.
Ειδικότερα:
1) Ψηφοφορία με αυτοπρόσωπη παρουσία Οι εκλογείς που επιθυμούν να ψηφίσουν με αυτοπρόσωπη παρουσία δύνανται να επιλέξουν τη χώρα και την πόλη, κατά την υποβολή της αίτησης εγγραφής τους στον ειδικό εκλογικό κατάλογο εξωτερικού. Στην υπ΄ αριθμ. 14478/13-3-2026 (Β΄1460) κοινή απόφαση των Υπουργών Εξωτερικών και Εσωτερικών, παρατίθεται κατάλογος των χωρών και πόλεων όπου εδρεύουν ελληνικές διπλωματικές ή προξενικές αρχές και στις οποίες δύνανται να συσταθούν εκλογικά τμήματα. Αν σε μια πόλη δεν συσταθεί εκλογικό τμήμα τότε, όσοι εκλογείς έχουν επιλέξει αποκλειστικά την ψηφοφορία με αυτοπρόσωπη παρουσία, τοποθετούνται στο πλησιέστερο εκλογικό τμήμα που θα συσταθεί. Οι εκλογείς που έχουν εγγραφεί στους ειδικούς εκλογικούς καταλόγους εξωτερικού και έχουν επιλέξει ως τρόπο ψηφοφορίας την αυτοπρόσωπη παρουσία δεν μπορούν να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα στον τόπο της βασικής τους εγγραφής. Η παράβαση αυτής της διάταξης επισύρει τις κυρώσεις που προβλέπει η παράγραφος 2 του άρθρου 113 του π.δ. 26/2012.
2) Ψηφοφορία με επιστολική ψήφο Οι εκλογείς που επιθυμούν να ψηφίσουν με επιστολική ψήφο, κατά την υποβολή της αίτησης εγγραφής τους στον ειδικό εκλογικό κατάλογο εξωτερικού, όπως αναλύεται κατωτέρω, επιλέγουν τη διεύθυνση αποστολής του εκλογικού υλικού στο εξωτερικό, στην οποία επιθυμούν να αποσταλεί ο φάκελος της επιστολικής ψήφου. Σημειώνεται ότι οι εκλογείς αυτοί δύνανται κατά την ημέρα των εκλογών να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα με αυτοπρόσωπη παρουσία στην Ελλάδα εφόσον: α) είχαν εγγραφεί στον ειδικό εκλογικό κατάλογο εξωτερικού με επιλογή τρόπου άσκησης την επιστολική ψήφο, αλλά δεν απέστειλαν φάκελο επιστροφής επιστολικής ψήφου ή β) ο φάκελός τους δεν παρελήφθη εμπροθέσμως από την Επιτροπή Συλλογής Επιστολικής Ψήφου.
3) Ψηφοφορία με επιστολική ψήφο, μόνο αν στην επιθυμητή πόλη ψηφοφορίας με αυτοπρόσωπη παρουσία δεν συσταθεί εκλογικό τμήμα 2Οι εκλογείς που επιθυμούν να ψηφίσουν με αυτοπρόσωπη παρουσία σε εκλογικό τμήμα του εξωτερικού αλλά, σε περίπτωση που δεν συσταθεί εκλογικό τμήμα στην πόλη που επιθυμούν, θέλουν να ψηφίσουν με επιστολική ψήφο – αντί να τοποθετηθούν στο πλησιέστερο εκλογικό τμήμα εξωτερικού – κατά την υποβολή της αίτησης εγγραφής τους στον ειδικό εκλογικό κατάλογο εξωτερικού, δηλώνουν τόσο την επιθυμητή χώρα και πόλη ψηφοφορίας, όσο και τη διεύθυνση αποστολής του εκλογικού υλικού στο εξωτερικό. Εφόσον συσταθεί εκλογικό τμήμα στην πόλη της επιλογής τους, τότε θα ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα αποκλειστικά με αυτοπρόσωπη παρουσία στο εκλογικό αυτό τμήμα και δεν θα μπορούν, εναλλακτικά, να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα στον τόπο της βασικής τους εγγραφής εντός Ελλάδας. Εάν δεν συσταθεί εκλογικό τμήμα στην πόλη της επιλογής τους, τότε θα λάβουν το εκλογικό υλικό και θα ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα με επιστολική ψήφο. Σε περίπτωση που δεν αποστείλουν, εντέλει, φάκελο επιστροφής επιστολικής ψήφου ή αυτός δεν παραληφθεί εμπροθέσμως από την Επιτροπή Συλλογής Επιστολικής Ψήφου, θα μπορούν να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα στον τόπο της βασικής τους εγγραφής στην Ελλάδα”.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται καθώς οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να υποβάλουν νέα αίτηση εγγραφής:
“Β. ΕΙΔΙΚΟΣ ΕΚΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ
Δικαίωμα εγγραφής στον ειδικό εκλογικό κατάλογο εξωτερικού έχουν όλοι οι Έλληνες πολίτες οι οποίοι βρίσκονται μόνιμα ή προσωρινά εκτός Ελλάδας την ημέρα των βουλευτικών εκλογών, είναι εγγεγραμμένοι σε εκλογικό κατάλογο δήμου της Ελληνικής Δημοκρατίας και έχουν το δικαίωμα του εκλέγειν, σύμφωνα με τις διατάξεις του π.δ. 26/2012 (Α`57).
Οι ανωτέρω εκλογείς που επιθυμούν να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα στις βουλευτικές εκλογές εγγράφονται με δική τους μέριμνα στον ειδικό εκλογικό κατάλογο εξωτερικού. Η εγγραφή γίνεται οποτεδήποτε με αίτηση του ενδιαφερομένου στην ειδική εφαρμογή του Υπουργείου Εσωτερικών https://apodimoi.ypes.gov.gr.
Στην ίδια εφαρμογή ο εκλογέας δύναται να τροποποιήσει ή/και να ακυρώσει την εγγραφή του. Η αίτηση εγγραφής, τροποποίησης ή ακύρωσης της εγγραφής γίνεται αμέσως οριστική. Διευκρινίζεται ότι προηγούμενη εγγραφή στους ειδικούς εκλογικούς καταλόγους εξωτερικού για τις βουλευτικές εκλογές παύει να ισχύει, καθώς πλέον οι εκλογείς καλούνται να επιλέξουν αν θα ψηφίσουν με αυτοπρόσωπη παρουσία ή με επιστολική ψήφο. Ως εκ τούτου, οι εκλογείς που είχαν εγγραφεί στο παρελθόν, είτε για να ψηφίσουν σε εκλογικά τμήματα του εξωτερικού στις βουλευτικές εκλογές (βάσει του ν. 4648/2019), είτε για να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα 3μέσω της επιστολικής ψήφου στις ευρωεκλογές από το εξωτερικό (βάσει του ν. 5083/2024), απαιτείται να υποβάλλουν νέα αίτηση εγγραφής στον ειδικό εκλογικό κατάλογο εξωτερικού, προκειμένου να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα στις βουλευτικές εκλογές ως εκλογείς εκτός Επικράτειας.
Οι ανωτέρω εκλογείς θα λάβουν προσωπική ειδοποίηση μέσω μηνύματος ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (e-mail) ή γραπτού μηνύματος στο κινητό τηλέφωνα, η οποία θα διαλαμβάνει την ανάγκη υποβολής νέας αίτησης. Επισημαίνεται ότι κατά τη ρητή πρόβλεψη του άρθρου 5 παρ. 4 του ν. 4648/2019, όπως ισχύει και προς διασφάλιση του δικαιώματος συμμετοχής στις επερχόμενες εκλογές, η υποβολή αίτησης εγγραφής ή τροποποίησης στοιχείων ή ακύρωσης εγγραφής πρέπει να έχει ολοκληρωθεί το αργότερο έως και μία (1) ημέρα μετά την προκήρυξή των εκλογών, καθώς οποιαδήποτε εγγραφή, τροποποίηση ή ακύρωση πραγματοποιηθεί από τη δεύτερη (2) ημέρα μετά την προκήρυξη των εκλογών και έπειτα, θα καταχωριστεί στον ειδικό εκλογικό κατάλογο εξωτερικού μετά τη διενέργεια των εκλογών και θα ισχύσει για την επόμενη εκλογική αναμέτρηση”.
Διαβάστε εδώ ολόκληρη την εγκύκλιο.
