του Γιώργου Κεραμιδά
Στη “Φωνή της Ελλάδας” το ραδιόφωνο της ΕΡΤ για τον Ελληνισμό της Διασποράς, και συγκεκριμένα στην εκπομπή «Κουβέντες μακρινές» με τη Νατάσα Βησσαρίωνος, φιλοξενήθηκε η συγγραφέας και ερευνήτρια λαογραφίας Σούλα Μπόζη όπου και μίλησε για το τελευταίο της βιβλίο με τίτλο: «Φτερούγες της Ιστορίας». Ένα έργο που βασίζεται σε μαρτυρίες και καταγραφές, επιχειρώντας να διασώσει την ιστορική μνήμη της ελληνικής παρουσίας στην Κωνσταντινούπολη .
«Η ιστορία των καταγραφών ξεκίνησε από την επαφή μου με τη Διδώ Σωτηρίου», είπε η ίδια, υπογραμμίζοντας τον καθοριστικό ρόλο που έπαιξε η γνωριμία τους για να στραφεί στην έρευνα και στη συγκέντρωση υλικού για τη ζωή και την ιστορία των Ρωμιών. Μίλησε με συγκίνηση για την προσωπική επαφή της με τη Διδώ Σωτηρίου που έγινε στη διάρκεια ενός ντοκιμαντέρ για τη ζωή της στην Κωνσταντινούπολη για ένα από τα γερμανικά κρατικά κανάλια. «Το ντοκιμαντέρ αυτό γυρίσαμε χωρίς να έχουμε πάρει άδεια από την Τουρκία, με πολύ άγχος», δείχνοντας τις δυσκολίες αλλά και την αποφασιστικότητά της να ολοκληρώσει ένα έργο που κατέγραψε πολύτιμες μαρτυρίες. Η μαρτυρία της Διδώς Σωτηρίου αποτελεί και την πρώτη μαρτυρία που εμπεριέχεται στο τελευταίο βιβλίο της Σούλας Μπόζη.
Μιλώντας για την κατάσταση σήμερα στην Κωνσταντινούπολη, τόνισε:
«Το 2025 στην Πόλη έχουν μείνει απειροελάχιστοι Ρωμιοί, γύρω στα 700 άτομα, σε μια μεγαλούπολη 25 εκατομμυρίων. Εμένα αυτό δεν μου λέει τίποτα. και επισήμανε ότι κάποτε οι Έλληνες στην Πόλη αποτελούσαν το 1/3 του πληθυσμού» υπενθυμίζοντας τη χαμένη αίγλη του ελληνικού στοιχείου. «Το 80% στον κεντρικό δρόμο του Πέραν ήταν ελληνικά μαγαζιά» σημείωσε χαρακτηριστικά, φωτίζοντας την τεράστια διαφορά ανάμεσα στο τότε και στο σήμερα.
Το βιβλίο «Φτερούγες της Ιστορίας» (εκδόσεις Τόπος) δεν περιορίζεται σε μια απλή εξιστόρηση γεγονότων· αναδεικνύει την αξία της μνήμης και την ανάγκη να μείνουν ζωντανές οι ιστορίες ανθρώπων που βίωσαν τον ξεριζωμό, τις διώξεις και την καθημερινότητα στις κοινότητες του Ελληνισμού της Πόλης. Μέσα από τις σελίδες του, η Σούλα Μπόζη επιχειρεί να υπενθυμίσει ότι η λήθη είναι η μεγαλύτερη απειλή για την Ιστορία. Περιέχει μαρτυρίες 20 ανθρώπων που βίωσαν την εμπειρία του ξεριζωμού από την Ιωνία, τη Θράκη και την Πόλη, εστιάζοντας στα δεινά του Σεπτεμβρίου του 1955 και τις επακόλουθες απελάσεις του 1964. Πρόκειται για μαρτυρίες που κατέγραψε η συγγραφέας και ερευνήτρια από τη δεκαετία του 1990 μέχρι τις μέρες μας και αποτελούν ένα μέρος από το σύνολο των 115 περίπου μαρτυριών που έχει καταγράψει.
Με τη δουλειά της, η Σούλα Μπόζη είτε μέσα από βιβλία, στα ελληνικά και στα τουρκικά, είτε μέσα από οπτικοακουστικά έργα, θέτει στο επίκεντρο την καταγραφή. Ένα έργο που δεν αφορά μόνο τον Ελληνισμό της Κωνσταντινούπολης, αλλά και τη συλλογική συνείδηση, καθώς αγγίζει ζητήματα ταυτότητας, πολιτισμού και ιστορικής συνέχειας.
Μπορείτε να ακούσετε τη συνέντευξη εδώ
Πηγή: Φωνή της Ελλάδας
