της Ελένης Κωστάκη
Μαρτυρίες, μνήμη και η φωνή της Ελένης Winckel Μωραΐτου για τις γυναίκες που έζησαν τον τρόμο και τελικά ξεχάστηκαν.
Μια ξεχασμένη, σχεδόν άγνωστη σελίδα της Ιστορίας φέρνει στο φως η Ελένη Winckel Μωραΐτου, μέλος της Διεθνούς Επιτροπής Ράβενσμπρουκ (IRK-CIR). Όπως δήλωσε στη “Φωνή της Ελλάδας”, το ραδιόφωνο της ΕΡΤ για τον Ελληνισμό της Διασποράς, και στην εκπομπή “Κουβέντες μακρινές” το στρατόπεδο συγκέντρωσης Ράβενσμπρουκ, στο οποίο βρέθηκαν χιλιάδες γυναίκες και παιδιά κατά τη διάρκεια του Τρίτου Ράιχ, παραμένει μια ιστορία άγνωστη στο ευρύ ελληνικό κοινό.
Από τους 135.000 κρατούμενους που πέρασαν από εκεί, οι 92.000 δεν τα κατάφεραν. «Σύμφωνα με την έρευνα που έχουμε κάνει, περίπου 400 Έλληνες κρατήθηκαν στο Ράβενσμπρουκ, εκ των οποίων οι 265 ήταν γυναίκες», ανέφερε χαρακτηριστικά η κα. Μωραΐτου. Η ίδια έχει μιλήσει με επιζήσασες, που επέστρεψαν χρόνια αργότερα στον τόπο του μαρτυρίου τους, σε μια σιωπηλή διαδρομή μνήμης.
Φέτος, με αφορμή την 80ή επέτειο από την απελευθέρωση του στρατοπέδου στις 30 Απριλίου 1945, οι εκδηλώσεις μνήμης που θα πραγματοποιηθούν αύριο Κυριακή 4 Μαΐου, περιλαμβάνουν και την παρουσία της Ελληνογερμανικής Χορωδίας Πολυφωνία του Βερολίνου, η οποία θα ερμηνεύσει τραγούδια από το “Μαουτχάουζεν” του Ιάκωβου Καμπανέλλη, έργα των Θεοδωράκη και Χατζιδάκι, αλλά και το παραδοσιακό «Ξεκινά μια ψαροπούλα», ένα τραγούδι που τραγουδούσαν οι Ελληνίδες κρατούμενες για να πάρουν δύναμη.
Η κα. Μωραΐτου θυμάται τη μαρτυρία μιας γυναίκας, η οποία κατάφερε να επιστρέψει στην Ελλάδα και να ζήσει μέχρι τα 98 της χρόνια. «Πέρσι απεβίωσε η Βάσω Σταματίου και έφυγε απ’ τη ζωή με το τρένο του ήλιου για τον ουρανό και όχι με το μαύρο τρένο», δήλωσε συγκινημένη. Η Σταματίου, όπως και πολλές άλλες, υπέστη βασανιστήρια, μεταφέρθηκε στο Άουσβιτς, και είχε τον αριθμό χαραγμένο στο μπράτσο της. «Έμαθε ότι είχε περάσει από το Ράβενσμπρουκ μόνο όταν έκανε μια έρευνα μέσω του Ερυθρού Σταυρού», ανέφερε ακόμη η κα. Μωραΐτου. «Έμεινε δύο βδομάδες εκεί. Το μόνο που θυμόταν ήταν ένα κομμάτι ψωμί με μαρμελάδα και ένα μαύρο ζουμί που έμοιαζε με καφέ ή τσάι».
Η προσωπική της ενασχόληση με το θέμα ξεκίνησε το 2000, όταν έλαβε μια λίστα με 61 ονόματα Ελληνίδων που μεταφέρθηκαν στο στρατόπεδο. Ανάμεσά τους και η Μπέτυ Βακαλόπουλου που φιλοξενήθηκε στο Βερολίνο και επισκέφτηκε ξανά το Ράβενσμπρουκ. «Δεν αναφέρθηκε καθόλου στο διάστημα που έμεινε εκεί. Τα είχε αφήσει όλα πίσω της», λέει η κα. Μωραΐτου.
Το στρατόπεδο είχε δύο πόρτες με ένα τοπίο που ξεγελούσε: «Έμπαιναν από μια πίσω πόρτα και δεν έβλεπαν ότι μπροστά υπήρχε μια πολύ όμορφη λίμνη. Έζησαν πίσω από τον μεγάλο τοίχο με το συρματόπλεγμα τα πάνδεινα». Τα «μαύρα ταξίδια μην ξέροντας από που φεύγουν και πού θα πάνε των κρατουμένων”, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, δεν τελείωσαν με την απελευθέρωση. «Αντί να τιμηθούν, όταν γύρισαν, μεταφέρθηκαν στη Γυάρο, στη Μακρόνησο και συνέχισαν τη ζωή τους με το κυνηγητό».
Η κα. Μωραΐτου εκφράζει την επιθυμία να ακουστούν αυτές οι ιστορίες: «Θα ήταν ευχής έργο αν γινόταν γνωστό στην Ελλάδα, αν είχαμε μαρτυρίες από συγγενείς. Παρ’ όλα αυτά, οι περισσότεροι –και κυρίως οι γυναίκες– γύρισαν και δεν μιλούσαν ποτέ για όσα έζησαν».
Μπορείτε να ακούσετε τη συνέντευξη εδώ
Πηγή: Φωνή της Ελλάδας
