Για πρώτη φορά έζησαν το Πάσχα στην Ελλάδα πολλοί ομογενείς από την Ουκρανία. Τέσσερις ομογενείς γυναίκες που ήρθαν στην πατρίδα μας μίλησαν στη Σοφία Προκοπίδου στο ΑΠΕ-ΜΠΕ για το πως αναζητούν τη δική τους Ανάσταση.
«Για μένα, η Ανάσταση είναι η εξασφάλιση της συνεχούς παρουσίας του Ελληνισμού της Ουκρανίας στη Μαριούπολη, αλλά και η τύχη των ξεριζωμένων προσφύγων Ελλήνων», τονίζει, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η πρόεδρος της Ομοσπονδίας Ελληνικών Συλλόγων Ουκρανίας Αλεξάνδρα Προτσένκο – Πιτσατζή, που τη Μεγάλη Τρίτη οργάνωσε στο περίπτερο 10 της ΔΕΘ την πρώτη συνάντηση των Ελλήνων που ήρθαν από την Ουκρανία στη Θεσσαλονίκη ως πρόσφυγες.
Η ίδια πέρασε τα σύνορα της Ελλάδας στις 25 Μαρτίου, μετά από περίπου έναν μήνα παραμονής στο υπόγειο μιας μονοκατοικίας μαζί με άλλους 30 ανθρώπους και τον απόλυτο φόβο από τους συνεχείς βομβαρδισμούς, όπως περιγράφει.
Στη συνάντηση της Μεγάλης Τρίτης έλαβε μέρος και η κοσμήτορας της Σχολής Νεοελληνικής Γλώσσας του Πανεπιστημίου Ανθρωπιστικών Σπουδών της Μαριούπολης Ιουλία Ζάρικοβα – Σαμπάν. «Η ανάσταση για μένα ήρθε νωρίτερα, όταν κατάφερα να φύγω σώα από την Ουκρανία, έχοντας το μωρό μου στην κοιλιά, το οποίο και γέννησα στη Θεσσαλονίκη», ανέφερε.
Από την πλευρά της, η Νάντια Τσαπνή, πρόεδρος του Κέντρου Ελληνικού Πολιτισμού της Μαριούπολης «Μεωτίδα», που ανήκει κι αυτή στους ανθρώπους εκείνους που έχουν αφιερώσει τη ζωή τους στην αναγέννηση του Ελληνισμού της Ουκρανίας, θυμάται με νοσταλγία το Πάσχα των προηγούμενων ετών. και μας εξομολογείται πως και φέτος θα προσπαθήσει ν’ αναβιώσει κάποια από τα έθιμα. «Φέτος, λόγω των τραγικών γεγονότων στη χώρα μας, κάνουμε Πάσχα στην αγαπημένη μας Ελλάδα. Μεγάλωσα στη Σοβιετική Ουκρανία, όταν η παράδοση και η πίστη στον Θεό ήταν απαγορευμένα και δεν είχαμε εκκλησία στο χωριό μας. Το Πάσχα γιορτάζαμε κρυφά στα σπίτια, προσπαθώντας να τηρήσουμε την ελληνική παράδοση, κατά κανόνα. Ψήναμε πασχαλινά τσουρέκια τη Μεγάλη Τετάρτη και τη Μεγάλη Πέμπτη βάφαμε τα αβγά. Η γιαγιάκα μας αυστηρά κρατούσε τη νηστεία και δεν μας άφηνε να αγγίξουμε τα τσουρέκια και τα αβγά μέχρι την Κυριακή της Ανάστασης. Αυτή τη μέρα, όλοι καθόμασταν στο τραπέζι και η γιαγιά διάβαζε την προσευχή και όταν τελείωνε, μπορούσαμε να αρχίσουμε το τσούγκρισμα των αβγών», αφηγείται η κ. Τσαπνή.
«Για πρώτη φορά γιορτάζω εγώ και οι γονείς μου το Πάσχα στην Ελλάδα, αλλά τη χαρά μας πνίγουν τα δάκρυά μας για την Ουκρανία», ανέφερε η πρώην πρόεδρος του Ελληνικού Συλλόγου του Χάρκοβο (2015-2021) Κατερίνα Σεβτσένκο, η οποία ήταν παρούσα στη συνάντηση της Μεγάλης Τρίτης.
Είναι η τέταρτη προσφυγιά μέσα σε 100 χρόνια, από το 1922 ως σήμερα δηλαδή, που βιώνει η οικογένεια της Κατερίνας Σεβτσένκο. «Η οικογένεια του παππού μου Αθανάσιου Αθανασιάδη από τον Πόντο ήταν προσφυγές που έφυγαν προς το Βατούμι. Από εκεί ήρθαν πρόσφυγες στην Ελλάδα, όπου έζησαν και πάλεψαν στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αλλά μετά τον τραγικό εμφύλιο πόλεμο, έφυγαν ως πολιτικοί πρόσφυγες στην Τασκένδη της ΕΣΣΔ. Σήμερα, πάλι πρόσφυγες είμαστε…», λέει σε άπταιστα ελληνικά η κ. Σεβτσένκο, η οποία είναι δασκάλα της ελληνικής γλώσσας στο Χάρκοβο και χοροδιδάσκαλος ελληνικών χορών.
«Πολλοί φίλοι και γνωστοί έφυγαν, άλλοι για τον Δνείπερο, άλλοι για τη δυτική Ουκρανία, άλλοι στο εξωτερικό, ενώ κάποιοι είναι αποφασισμένοι να παραμείνουν στο Χάρκοβο ό,τι κι αν γίνει. Ο μπαμπάς μου δεν άντεξε να βλέπει την καταστροφή κι έτσι πήραμε τον δρόμο της προσφυγιάς στην ιστορική και πνευματική μας πατρίδα», λέει, αφηγούμενη το ταξίδι της προς την Ελλάδα.
Το Πάσχα στην Οδησσό (πριν από τον πόλεμο)
«Και αυτό το Πάσχα ήθελα να το γιορτάσω στο σπίτι μου, στην Οδησσό, αλλά το γιορτάζουμε στην Αθήνα, στην ιστορική μας πατρίδα, χώρα που φιλοξενεί τους πρόσφυγες από την Ουκρανία», είπε η Ελιζαβέτα Πολυχρονίδη, πρόεδρος της Ελληνικής κοινότητας της Οδησσού, που βρίσκεται στην Ελλάδα εδώ και έναν μήνα.
«Με την αδερφή μου Αγλαή (τραγουδίστρια θεάτρου Όπερας της Οδησσού) πάντα προσπαθούσαμε να συνδυάσουμε τα έθιμα των Ελλήνων του Πόντου με τις παραδόσεις των Ουκρανών», σημειώνει και εξηγεί: «Εμείς, οι Πόντιοι, σπέρνουμε σιτάρι σε πιάτο, σκεπασμένο με ύφασμα ή βαμβάκι. Σύντομα, το πιάτο καλύπτεται από ένα όμορφο, παχύ σμαραγδένιο γρασίδι. Τα χρωματιστά αβγά είναι η κύρια διακόσμηση του πασχαλινού τραπεζιού. Οι Έλληνες βάφουν μόνο κόκκινα αβγά, με φλούδες κρεμμυδιού. Στους Ουκρανούς αρέσει να φτιάχνουν τα λεγόμενα krashenka, αβγά ζωγραφισμένα σε διαφορετικά χρώματα και σχέδια. Στο πασχαλινό τσουρέκι, σύμφωνα με την παράδοση από το Βυζάντιο, δεν είχαμε διαφορά μεταξύ Ελλήνων Πόντιων και Ουκρανών. Απλώς η ζύμη των Ελλήνων είναι πάντα πιο βαριά, αφού βάζουμε πολύ βούτυρο, ενώ οι Ουκρανοί προτιμούν μια πιο αέρινη εκδοχή, με πολλές σταφίδες. Το «καπέλο» στο τσουρέκι (σ.σ. το τσουρέκι των Ουκρανών μοιάζει με ιταλικό πανετόνε) είναι διακοσμημένο. Οι Ουκρανοί ζωγραφίζουν με έντονα χρώματα, πλάθουν φιγούρες. Εμείς, οι Έλληνες, απλώς αλείφουμε τα τσουρέκια με αβγό για να γυαλίσουν. Το βράδυ του Πάσχα, τα πασχαλινά κέικ και αβγά, τα πηγαίνουμε στην εκκλησία ή στο πλησιέστερο μοναστήρι για να ευλογηθούν».
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ/ Σοφία Προκοπίδου
