Το 1976, μια νεαρή Αυστραλή άκουσε για το Πίσω Λιβάδι, ένα μικρό χωριό στη νότια Πάρο, και αποφάσισε να το αναζητήσει, κάνοντας οτοστόπ μαζί με μια φίλη της από το Λονδίνο μέχρι την Ελλάδα.
Έπειτα από επτά ώρες στη θάλασσα και μια διαδρομή γεμάτη στροφές πάνω από τους λόφους της Πάρου, αυτό που αντίκρισε η Kate Shelton την μάγεψε: τα κατάλευκα κυκλαδίτικα σπίτια πάνω από το μικρό λιμάνι του Πίσω Λιβαδιού, τα στενά σοκάκια της Μάρπησσας, η θάλασσα και ο ουρανός που άλλαζε διαρκώς. Πάνω απ’ όλα, όμως, την καρδιά της γέμισαν οι άνθρωποι που συνάντησε – φιλίες που κρατούν μέχρι σήμερα.
«Τον περασμένο χειμώνα ένιωθα πολύ νοσταλγικά. Μου έλειπε πολύ η κοινότητα που υπάρχει εκεί και έτσι άρχισα να ζωγραφίζω την Πάρο, από τις φωτογραφίες που έχω της Μάρπησσας», είπε η ζωγράφος Kate Shelton στον «Νέο Κόσμο», λίγο πριν τα εγκαίνια της έκθεση The Poetics of Space – Paros, στη Μελβούρνη.
Η έκθεση ανοίγει στις 4 Οκτωβρίου στο Artisans on Carlisle και είναι αφιερωμένη στη σχέση της Shelton με την Πάρο, που μετρά πλέον πενήντα χρόνια.
Μέσα από τα έργα της αναδεικνύει την πιο ήσυχη πλευρά του νησιού: τις σκιές στα ηλιόλουστα σοκάκια, τα μικρά παράθυρα που ανοίγουν σε χωράφια και ουρανούς του δειλινού, αλλά και τους παλιούς, φθαρμένους τοίχους που δένουν αρμονικά με το τοπίο. Στους πίνακές της ζωντανεύουν και οι ντόπιοι να χορεύουν στα πανηγύρια, συνεχίζοντας μια παράδοση αιώνων.
Η Kate Shelton μεγάλωσε σε μια απομονωμένη αγροτική περιοχή της Νέας Νότιας Ουαλίας.
«Η μητέρα μου μάς ενθάρρυνε όλους να ταξιδέψουμε πριν παντρευτούμε».
Και έτσι, στα 23 της, πήγε στο Λονδίνο. Αφού έζησε και εργάστηκε εκεί για ένα διάστημα, αποφάσισε μαζί με μια φίλη να κάνουν οτοστόπ μέχρι την Ελλάδα, όταν ένας φίλος φωτογράφος τις παρότρυνε να επισκεφθούν ένα μικρό χωριό της Πάρου, το Πίσω Λιβάδι.
«Την πρώτη εβδομάδα κοιμόμασταν στην παραλία, μπροστά στο ξενοδοχείο Fisilanis στον Λογαρά».
Η οικογένεια που είχε το ξενοδοχείο τις πήρε υπό την προστασία της. Τις καλούσαν για φαγητό και τις έπαιρναν μαζί τους στα καϊκια για ψάρεμα.
«Δεν είχαμε πολλά χρήματα, οπότε βρήκαμε δουλειά σε ένα ξενοδοχείο εκεί κοντά και μείναμε για όλη τη σεζόν».
Εκείνο το πρώτο καλοκαίρι, η Shelton πέρασε τις μέρες της με τους ντόπιους, αλλά και με φίλους από όλο τον κόσμο που ήρθαν να επισκεφθούν το νησί. Όταν όμως ήρθε η ώρα της επιστροφής, εκείνη αποφάσισε να μείνει.
«Πήρα το καράβι για την Αθήνα και τον χειμώνα δούλεψα σε μια ναυτιλιακή εταιρεία. Το καλοκαίρι επέστρεψα στην Πάρο. Έμεινα με την οικογένεια Παντελαίου και δούλεψα μαζί τους στην καφετέρια που είχαν και λεγόταν “Ο Φοίνικας”. Συμμετείχα στα τοπικά πανηγύρια, στα πασχαλινά έθιμα της Μάρπησσας, και τον χειμώνα επέστρεψα πάλι στην Αθήνα για δουλειά».
«Είχα μαγευτεί. Μεγάλωσα στην επαρχία της Αυστραλίας, έναν πολύ ξηρό τόπο».
Όταν έφτασε στην Πάρο, ένιωσε την ίδια σύνδεση με τη γη.
«Αλλά είχε την ομορφιά της θάλασσας και του μεσογειακού ουρανού. Η απλή ζωή – να καλλιεργείς την τροφή σου, να ψαρεύεις, να τρως ό,τι προσφέρει κάθε εποχή – έμοιαζε πολύ με τη ζωή στην αγροτική Αυστραλία όπου μεγάλωσα, και ένιωθα σαν να ήμουν στο σπίτι μου. Έβλεπα το πάθος των ντόπιων για τον πολιτισμό τους μέσα από τα έθιμα που διατηρούσαν, το φλογερό ενδιαφέρον τους για την πολιτική, τη μουσική, τον χορό στα τοπικά πανηγύρια, όπου όλοι χωρούσαν. Ένιωσα βαθιά συνδεδεμένη με τους ανθρώπους».
Αυτή η δυνατή αίσθηση κοινότητας ζωντανεύει στα πανηγύρια.
«Οι ντόπιοι ετοιμάζουν μεγάλες ποσότητες φαγητού και στρώνουν τεράστια τραπέζια. Όλοι συμμετέχουν – τα παιδιά, οι ηλικιωμένοι, όλοι. Νοιάζονται ο ένας για τον άλλον, τρώνε μαζί ένα απλό γεύμα και μετά χορεύουν. Αυτή είναι η ομορφιά της ζωής στο νησί, κάτι που μας λείπει εδώ».
Ως νεαρή γυναίκα από μια μεσοαστική οικογένεια της Αυστραλίας, η Kate Shelton μαγεύτηκε από τη ζωή στο χωριό και από τους ανθρώπους που γνώρισε. Παρότι οι περισσότεροι είχαν λάβει μόνο τη βασική εκπαίδευση -όπως συνέβαινε τότε- την εντυπωσίαζαν οι γνώσεις τους για την ιστορία και την πολιτική, αλλά και το πάθος με το οποίο συζητούσαν για αυτά.
«Ίσως τότε να μην εκτιμούσα πλήρως την αξία των εθίμων και της σοφίας τους».
Η κα Shelton έμεινε στην Ελλάδα για περίπου δύο χρόνια, ώσπου η νοσταλγία για την πατρίδα της την οδήγησε πίσω στην Αυστραλία, όπου έχτισε τελικά τη ζωή της.
ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΡΟ
Μετά τον θάνατο της μητέρας της, η Kate Shelton ανακάλυψε τα γράμματα που της έστελνε από την Πάρο εκείνη την εποχή.
«Δεν τα είχα ξαναδεί από τότε που τα έγραψα».
Ξαναδιαβάζοντάς τα, συγκινήθηκε. Της θύμισαν τη νεαρή γυναίκα που ήταν τότε και τον τρόπο με τον οποίο έβλεπε τον κόσμο, με τον ενθουσιασμό και την αθωότητα της νιότης.
«Στα γράμματα έγραφα για τους ανθρώπους. Έγραφα για τον πολιτισμό. Έγραφα για την απλή ζωή. Για το πώς ένα Σαββατοκύριακο πήγαμε σε ένα εξοχικό ενός συγγενή, στο βουνό. Οι άντρες πήγαν να κυνηγήσουν μικρά πουλιά. Εμείς οι γυναίκες ανεβήκαμε στους λόφους και μαζέψαμε χόρτα. Μαγειρέψαμε και φάγαμε και παίζαμε χαρτιά στο μικρό αυτό σπίτι. Κανείς δεν έβλεπε τηλεόραση. Οι φίλοι μου γελούσαν και έλεγαν ότι στην Πάρο βλέπεις τηλεόραση μόνο όταν είσαι πεσμένος».
Θυμάται τη ρίγανη που φύτρωνε στην άκρη των δρόμων και το βυζαντινό μονοπάτι από τις Λεύκες μέχρι τον Πρόδρομο, στρωμένο με όμορφες μαρμάρινες πλάκες «ανάμεσα σε αγριολούλουδα, χόρτα, άγρια ρίγανη, και τα πανέμορφα άγρια σπαράγγια που φυτρώνουν εκεί την άνοιξη».
Διαβάζοντας ξανά τα γράμματά της, θυμήθηκε τον εαυτό της τότε, νέα και ελεύθερη. Καθώς και πόσο βαθιά την επηρέασε το νησί και πόσες από τις συνήθειες που απέκτησε εκεί έφερε μαζί της στη ζωή της στην Αυστραλία.
«Μετά τον θάνατο της μητέρας μου, όταν ανακάλυψα ξανά τα γράμματα, ήξερα ότι έπρεπε να επιστρέψω».
Το 2012 ήρθε σε επαφή με τους παλιούς της φίλους στην Πάρο. Επέστρεψε και ξαναέσμιξε με τις οικογένειες Παντελαίου και Φυσιλάνη.
«Τα παιδιά της οικογένειας Φυσιλάνη έχουν πλέον αναλάβει το ξενοδοχείο. Όταν επιστρέφω, μένω εκεί και είμαι μαζί με όλα τα παιδιά τους. Οι γυναίκες των αδελφών Φυσιλάνη που είχαν αρχικά το ξενοδοχείο, είναι όλες στην ηλικία μου και περνώ κάθε φορά χρόνο μαζί τους. Συνήθως μένω για έξι εβδομάδες, νοικιάζω ένα δωμάτιο, ζωγραφίζω και συναντώ τους ντόπιους. Μου γεμίζει την ψυχή».
«Επιστρέφω στην Πάρο όποτε μπορώ και κάθε φορά θα κάνω τον όμορφο περίπατο από τον Λογαρά μέχρι τη Μάρπησσα».
Είναι αυτή η διαδρομή που έχει μείνει πιο έντονα στη μνήμη της από την πρώτη φορά που επισκέφθηκε την Πάρο, το 1976.
«Θυμάμαι ακόμα όσα αισθάνθηκα όταν περπάτησα από τον Λογαρά μέχρι τη Μάρπησσα, μέσα από ένα άγριο τοπίο με πέτρινους τοίχους και γρασίδι στο χρώμα του χρυσού. Να φτάνω σε ένα μικρό, ασβεστωμένο χωριό, με στενά σοκάκια, όπου βρήκα ηλικιωμένους να κάθονται στα κατώφλια των σπιτιών τους, να κοιτούν ήρεμα και να απορούν… Δεν είχαν συνηθίσει να βλέπουν τουρίστες».
«Υπάρχει εδώ μια απίστευτη αίσθηση γαλήνης. Οι άνθρωποι του νησιού είναι ικανοποιημένοι με τον τρόπο ζωής τους. Το τοπίο είναι πετρώδες και άγριο, με αραιή βλάστηση – όμως με το φως, τον ήλιο, τον ουρανό και τη θάλασσα, είναι ένα ποίημα. Θα ήθελα τόσο να το δείτε κι εσείς», έγραφε στη μητέρα της.
Η Μάρπησσα, ιδιαίτερα, εξακολουθεί να την γοητεύει. Τα στενά σοκάκια, τα περάσματα, τα μικρά παράθυρα και οι κρυφές πόρτες αντικατοπτρίζουν την παραδοσιακή αρχιτεκτονική των Κυκλαδίτικων χωριών, η οποία διαμορφώθηκε, μεταξύ άλλων, και ως προστασία από τις πειρατικές επιδρομές που απειλούσαν τα νησιά για αιώνες.
«Η αρχιτεκτονική είναι τόσο απλή, αλλά ταυτόχρονα τόσο αρμονική. Λυπάμαι λίγο τους ντόπιους που πρέπει να ανέχονται τουρίστες σαν κι εμένα να περπατούν στα σοκάκια τους. Από την άλλη, είναι πολύ περήφανοι για το εξωτερικό και το εσωτερικό των σπιτιών τους. Τα μικρά παράθυρα και οι πόρτες στολίζονται τον Μάιο με λουλούδια. Κάθε άνοιξη χαράζουν τους αρμούς στα καλτνερίμια και ασπρίζουν τους τοίχους και τις αυλές των σπιτιών τους. Μου αρέσει να τους παρατηρώ να το κάνουν, με τόση περηφάνια. Με γοητεύει αυτός ο τόσο παλιός τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι συνδέονται τόσο στενά μεταξύ τους, μέσα στο χωριό».
Σήμερα, η κα Shelton λέει ότι πολλοί κάτοικοι της Πάρου ανησυχούν ιδιαίτερα για το μέλλον του νησιού, με τον μαζικό τουρισμό να αυξάνεται – και η ίδια μοιράζεται αυτή την ανησυχία.
«Πολλά έχουν αλλάξει, αλλά αυτά που με μάγεψαν τότε – το φως, η αρχιτεκτονική, το τοπίο και, πάνω απ’ όλα, οι άνθρωποι – συνεχίζουν να με τραβούν πίσω».
Παρά τις αλλαγές, η κα Shelton παραμένει αισιόδοξη βλέποντας την παλαιότερη γενιά να συνεχίζει να διατηρεί τις παραδόσεις και τους νεότερους να αρχίζουν να τις εκτιμούν πραγματικά.
«Υπάρχει μια νέα ενέργεια στους νέους».
Η Kate Shelton λέει πως έχει ακόμη μία επιθυμία που θέλει να εκπληρώσει.
«Θέλω να πάρω τα εγγόνια μου στην Πάρο, για να τη γνωρίσουν και να τη ζήσουν. Υπάρχουν τόσα χωριά στην Ελλάδα, αλλά εγώ αγαπώ αυτή τη μικρή περιοχή. Το μικρό λιμάνι στο Πίσω Λιβάδι, την παραλία στον Λογαρά με το ξενοδοχείο Fisilanis, το χωριό στην ενδοχώρα με την εκκλησία και όλα τα παραδοσιακά πανηγύρια της Μάρπησσας. Και όλα αυτά είναι τόσο κοντά, που μπορείς να τα περπατήσεις».
Τα γράμματα και οι αναμνήσεις της παίρνουν σιγά-σιγά τη μορφή βιβλίου. Η κα Shelton έχει ήδη ξεκινήσει να καταγράφει τα χρόνια που πέρασε στην Πάρο, βασιζόμενη στα γράμματα που έστελνε στην μητέρα της, αλλά και σε εκείνα που έλαβε από τους φίλους στο νησί όταν επέστρεψε στην Αυστραλία.
«Όσο ήμουν εκεί, έγραψα περίπου 18 γράμματα στη μητέρα μου για τη ζωή και τους ανθρώπους. Στα 24 μου ήμουν πολύ ανοιχτή, έγραφα ολόκληρες σελίδες. Έχω κρατήσει επίσης όλα τα γράμματα που μου έστελναν από την Πάρο. Μόλις έφταναν, τα πήγαινα στο Paragon Café, στον ποταμό Murray, και ζητούσα να μου τα μεταφράσουν. Τώρα προσπαθώ να τα συγκεντρώσω όλα αυτά, μαζί με τις αναμνήσεις μου».
*Η έκθεση The Poetics of Space ανοίγει την Κυριακή 4 Οκτωβρίου, από τις 3 έως τις 5 μ.μ., στο Artisans on Carlisle (234 Carlisle Street, Balaclava) και θα διαρκέσει έως τις 15 Νοεμβρίου.
Πηγή: Νέος Κόσμος
